Lufta po ridizenjon hartën e naftës, vendet e Gjirit kërkojnë rrugëdalje nga “kurthi” i Hormuzit

Lufta dhe pasiguria në Lindjen e Mesme po detyrojnë vendet prodhuese të naftës të ndryshojnë mënyrën se si e transportojnë energjinë drejt tregjeve botërore.

Për dekada, Ngushtica e Hormuzit ka qenë pika kryesore për eksportin e naftës nga Gjiri Persik, veçanërisht drejt tregjeve aziatike. Por tensionet e vazhdueshme kanë nxjerrë në pah rrezikun e varësisë nga një korridor i vetëm detar.

Për këtë arsye, Arabia Saudite, Emiratet e Bashkuara Arabe dhe Iraku po investojnë në alternativa që mund të shmangin Hormuzin dhe të krijojnë korridore të reja për eksportet energjetike.

Arabia Saudite po fuqizon tubacionin Lindje–Perëndim, rreth 1,200 kilometra të gjatë, i cili lidh zonat prodhuese me portin Yanbu në Detin e Kuq. Kapaciteti i tij nominal arrin rreth 7 milionë fuçi naftë në ditë.

Emiratet e Bashkuara Arabe kanë një tjetër avantazh strategjik: portin e Fujairah, i cili ndodhet jashtë Ngushticës së Hormuzit. Përmes tubacionit Habshan–Fujairah mund të transportohen rreth 1.5 deri në 1.8 milionë fuçi në ditë drejt Gjirit të Omanit.

Edhe Iraku po kërkon alternativa. Bagdadi synon të rrisë eksportet përmes portit turk të Ceyhanit, ndërsa po shqyrton edhe korridore të tjera drejt Sirisë dhe Jordanisë.

Ndryshimi i rrugëve të eksportit pritet të ketë pasoja edhe për industrinë globale të transportit detar. Distancat, kostot e transportit dhe kërkesa për supercisterna të mëdha mund të ndryshojnë ndjeshëm në varësi të korridoreve që do të përdoren.

Një pjesë e naftës mund të largohet nga Gjiri përmes Yanbu-së në Detin e Kuq, ndërsa Fujairah mundëson shmangien e plotë të Hormuzit. Në rastin e Ceyhanit, eksportet do të orientohen përmes Mesdheut.

Ndërkohë, trafiku detar në Hormuz mbetet nën nivelet normale. Sipas të dhënave të fundit, të enjten u regjistruan vetëm shtatë kalime të anijeve tregtare, krahasuar me një mesatare dhjetëditore prej 15 kalimesh.

Kjo situatë po ndryshon edhe llogaritjet strategjike të vendeve të Gjirit. Edhe nëse Ngushtica e Hormuzit rikthehet në funksionim të plotë, varësia nga një dalje e vetme detare tashmë shihet si një rrezik që duhet reduktuar.

Në këtë panoramë, lufta nuk po ndryshon vetëm ekuilibrat ushtarakë dhe politikë të Lindjes së Mesme. Ajo po riformëson edhe hartën globale të energjisë, duke i dhënë më shumë rëndësi porteve, tubacioneve dhe korridoreve alternative të eksportit.