Propozon gjoba deri në 500 mijë lekë për protestuesit

Një ditë pas protestës së dhunshme në Tiranë, kryeministri Edi Rama ka prezantuar një paketë masash ligjore që parashikon gjoba të larta për shkeljet gjatë tubimeve, kufizime për protestat pranë institucioneve dhe përgjegjësi financiare për dëmet e shkaktuara.

Nisma vjen pas përplasjeve të së shtunës, ku u përdorën molotovë dhe mjete piroteknike, u dëmtuan godina institucionesh dhe biznese, ndërsa pati të lënduar nga radhët e policisë dhe protestuesve.

Gjoba deri në 500 mijë lekë për pjesëmarrësit në turma ku ushtrohet dhunë

Një nga masat më të debatueshme të propozuara është gjoba deri në 500 mijë lekë për personat që qëndrojnë në një turmë, duke qenë në dijeni se aty po ushtrohet dhunë ose po shkatërrohet prona.

Rama ka deklaruar se synimi nuk është ndëshkimi i qytetarëve vetëm për pjesëmarrjen në protesta. Megjithatë, zbatimi i kësaj mase ngre pikëpyetje mbi mënyrën se si do të provohet dijenia e një personi për dhunën dhe si do të dallohet ai nga autorët e drejtpërdrejtë të akteve të dhunshme.

Në një tubim me shumë pjesëmarrës, përcaktimi i përgjegjësisë individuale do të jetë thelbësor për të shmangur ndëshkimin e qytetarëve që nuk kanë kryer veprime të paligjshme.

Kufizime për protestat pranë institucioneve

Paketa parashikon mundësinë e kufizimit të tubimeve deri në 72 orë pranë institucioneve arsimore, shëndetësore dhe objekteve të kultit, si dhe krijimin e perimetrave të sigurisë rreth objekteve të konsideruara të ndjeshme.

Këto masa synojnë të mbrojnë institucionet dhe veprimtarinë e tyre, por rëndësi do të ketë mënyra se si do të përcaktohen kufijtë e ndërhyrjes së autoriteteve. Kriteret për kufizimet, arsyetimi mbi rrezikun dhe mundësitë e ankimit do të jenë elemente të rëndësishme për garantimin e së drejtës për tubim.

Gjoba për mosbindjen ndaj policisë dhe fshehjen e identitetit

Sipas masave të prezantuara nga kryeministri, parashikohen edhe sanksione të tjera financiare:

• Gjoba nga 10 mijë deri në 100 mijë lekë për mosbindjen ndaj policisë.
• Gjoba deri në 500 mijë lekë për fshehjen e identitetit pas urdhrit për shpërndarje.
• Gjoba prej 5 mijë lekësh për çdo pjesëmarrës që bllokon qarkullimin.

Rama ka deklaruar se masat do të zbatohen për të gjitha tubimet, përfshirë edhe grumbullimet sportive.

Ndërhyrje edhe për thirrjet për dhunë në rrjetet sociale

Paketa përfshin edhe masa ndaj personave që bëjnë thirrje për dhunë në rrjetet sociale. Sipas shpjegimit të dhënë, autoritetet do të kërkojnë fillimisht fshirjen e përmbajtjes dhe, sipas rastit, mund të ofrohet mbështetje psikologjike. Në rast refuzimi, policia mund të nisë procedime penale në bazë të veprave përkatëse të parashikuara në ligj.

Në këtë pikë, përcaktimi i qartë i kufirit mes nxitjes konkrete për dhunë dhe shprehjes politike është i rëndësishëm për të mos cenuar lirinë e shprehjes.

Bizneset e dëmtuara, dëmshpërblim 100% dhe 70%

Një tjetër pjesë e nismës lidhet me kompensimin e bizneseve që pësojnë dëme gjatë akteve të dhunshme. Sipas propozimit të Ramës, bizneset e vogla do të dëmshpërblehen në masën 100%, ndërsa bizneset e mëdha në masën 70%.

Kryeministri ka prezantuar gjithashtu parimin “Kush thyen, paguan”, që synon të vendosë përgjegjësi financiare për dëmet e shkaktuara. Mbetet për t’u përcaktuar se si do të vlerësohen dëmet, si do të identifikohen përgjegjësit dhe si do të rikuperohen shumat e paguara.

Për rastet kur në akte të tilla përfshihen të mitur, Rama ka propozuar që përgjegjësinë për gjobat dhe dëmet ta mbajnë prindërit ose kujdestarët.

Çfarë do të përcaktojë zbatimin e paketës?

Pavarësisht argumentit të qeverisë për forcimin e rendit dhe mbrojtjen e pronës, efekti i masave do të varet nga formulimi përfundimtar i dispozitave ligjore, kompetencat që do t’i jepen policisë dhe garancitë që do të kenë qytetarët për të kundërshtuar vendimet.

Debati kryesor lidhet me mënyrën se si do të ndëshkohen autorët e dhunës pa u kufizuar në mënyrë të pajustifikuar e drejta e qytetarëve për protestë paqësore. Deri në sqarimin e plotë të dispozitave dhe miratimin e tyre sipas procedurave përkatëse, masat e prezantuara duhen trajtuar si propozime të kryeministrit.