Ols Dado s’pyet për rregullove, i bie telefoni në seancë

Një episod gjatë një seance gjyqësore në Gjykatën e Posaçme kundër Korrupsionit dhe Krimit të Organizuar (GJKKO) ka rikthyer në vëmendje debatet mbi zbatimin e rregullores që ndalon përdorimin e telefonave celularë në sallat e gjykimit. Prokurori i posaçëm Ols Dado është lejuar të mbajë celularin brenda sallës, ndonëse rregulli parashikon kufizime për të gjithë personat që marrin pjesë në proceset gjyqësore.

Sipas të dhënave mbi incidentin, telefoni i Dados ka rënë gjatë zhvillimit të seancës. Prokurori e ka nxjerrë pajisjen nga xhepi dhe ka ndërprerë thirrjen, ndërsa nga trupa gjykuese, e përbërë nga gjyqtaret Elsa Ulliri, Flora Hajredinaj dhe Besmir Stroka, nuk ka pasur ndonjë reagim të dukshëm.

Ky episod ngre pikëpyetje mbi mënyrën se si zbatohet rregullorja brenda GJKKO-së dhe nëse kufizimet janë të njëjta për të gjithë aktorët e drejtësisë. Ndërsa avokatëve dhe gazetarëve u kërkohet të mos hyjnë me celularë në sallë, rasti i prokurorit Dado krijon perceptimin e një trajtimi të ndryshëm për përfaqësuesit e akuzës.

Rregullorja për celularët, në qendër të përplasjes mes gjykatës dhe avokatëve

Rregullorja e GJKKO-së, e miratuar më 17 korrik dhe e hyrë në fuqi më 1 shtator, ndalon mbajtjen e telefonave celularë në sallat e gjykimit. Masa ka shkaktuar kundërshtime nga avokatët, të cilët argumentojnë se telefoni është një mjet i rëndësishëm pune për komunikimin me klientët dhe organizimin e mbrojtjes.

Më 16 shtator, gjykata deklaroi se rregullorja nuk bie ndesh me standardet europiane. Paralelisht me këtë qëndrim, nisi zbatimi i masave ndëshkuese ndaj avokatëve që mungojnë në seanca, përfshirë gjoba prej 5 mijë lekësh për secilin rast.

Dhoma e Avokatisë ka deklaruar se do të mbulojë vetë kostot e gjobave, duke e shndërruar kundërshtimin e masave në një përplasje institucionale me gjykatën.

Por, ndërsa debati përqendrohet te telefonat dhe respektimi i rregullave në sallë, çështja po merr përmasa më të gjera. Përplasja nuk lidhet më vetëm me mënyrën e zhvillimit të seancave, por edhe me pasojat që mund të sjellë mosfunksionimi normal i proceseve gjyqësore.

Rreziku për afatet e masave të sigurisë

Deri tani, pasojat e konfliktit janë reflektuar kryesisht në shtyrjen e seancave dhe zgjatjen e proceseve. Megjithatë, situata bëhet më delikate kur bëhet fjalë për çështjet që lidhen me masat e sigurisë dhe afatet ligjore për shqyrtimin e tyre.

Neni 28 i Kushtetutës së Shqipërisë përcakton garancitë dhe afatet që lidhen me ndalimin dhe kontrollin gjyqësor të heqjes së lirisë. Në këto raste, koha ka rëndësi thelbësore, pasi vendimmarrja duhet të bëhet brenda afateve të përcaktuara dhe jo të shtyhet pa kufi.

Nëse një seancë për vlerësimin e masës së sigurisë nuk zhvillohet në kohën e parashikuar nga ligji, mund të lindin pasoja serioze procedurale, përfshirë mundësinë e lirimit të personit të ndaluar, kur plotësohen kushtet ligjore. Një tjetër shqetësim lidhet me mundësinë që, në rrethana të caktuara, mbrojtja të vijojë me një avokat të caktuar nga gjykata dhe jo me mbrojtësin e zgjedhur nga vetë i pandehuri.

Për këtë arsye, konflikti mes GJKKO-së dhe avokatëve nuk mund të trajtohet thjesht si një mosmarrëveshje administrative. Pasojat e tij mund të prekin zhvillimin e proceseve, të drejtat e palëve dhe respektimin e afateve që garantojnë ligjshmërinë e kufizimit të lirisë.

Kërkesa në Gjykatën Kushtetuese, por zgjidhja mbetet e hapur

Përplasja për rregulloren përfshin dy aktorë të rëndësishëm të sistemit të drejtësisë: gjykatën dhe avokatët që ushtrojnë funksionin e mbrojtjes. Deri më tani, një nga nismat institucionale të bëra publike për zgjidhjen e mosmarrëveshjes është kërkesa e Asociacionit të Gazetarëve për shfuqizimin e rregullores në Gjykatën Kushtetuese.

Ndërkohë, qëndrimet e palëve nuk kanë sjellë ende një zgjidhje të dukshme të konfliktit. Gjykata mbron rregullat e vendosura për funksionimin e sallave të gjykimit, ndërsa kundërshtarët e tyre ngrenë shqetësime për mënyrën e zbatimit dhe ndikimin mbi punën e profesionistëve që marrin pjesë në proceset gjyqësore.

Në këtë klimë, episodi me telefonin e prokurorit Ols Dado merr rëndësi përtej një incidenti të veçuar. Mungesa e një reagimi nga trupa gjykuese, nëse krahasohet me kufizimet e vendosura ndaj avokatëve dhe gazetarëve, shton pikëpyetjet mbi barazinë në zbatimin e rregullave.

Çështja kryesore mbetet se kush duhet të ndërhyjë për t’i dhënë fund një përplasjeje që rrezikon të ndikojë në mbarëvajtjen e proceseve në gjykatën që trajton çështjet më të rëndësishme të korrupsionit dhe krimit të organizuar në vend.

Një rregull i krijuar për të garantuar rendin brenda sallës së gjyqit po ushqen një konflikt jashtë saj. Dhe kur zbatimi i një rregulloreje ngre dyshime për standarde të ndryshme, çështja nuk është më vetëm nëse telefoni duhet të qëndrojë jashtë sallës, por nëse i njëjti rregull vlen realisht për të gjithë.