E hënë, 16 nëntor 2026 DENONCO ANONIM Denonco: +355 69 20 95 843
PUBLIK PUBLIK
Pse u shty samiti i NATO-s në Tiranë? Media amerikane zbulon prapaskenat e forta
Lajme

Pse u shty samiti i NATO-s në Tiranë? Media amerikane zbulon prapaskenat e forta

Shtyrja e samitit të NATO-s, që ishte parashikuar të zhvillohej në Tiranë gjatë vitit 2027, ka nxjerrë në pah mosmarrëveshjet brenda Aleancës dhe rezervat që disa vende anëtare kanë shprehur për organizimin e këtij aktiviteti në Shqipëri.

Një artikull i zgjeruar i medias amerikane “Newsday” trajton prapaskenat e ndryshimit të planeve, duke vënë në fokus shpenzimet ushtarake të Shqipërisë, marrëdhëniet e tensionuara mes Shteteve të Bashkuara dhe aleatëve europianë, si dhe debatet për të ardhmen e organizimit të samiteve të NATO-s.

Sipas raportimit, një prej çështjeve që ka ndikuar në kundërshtitë ndaj kandidaturës shqiptare lidhet me nivelin e investimeve të Tiranës në mbrojtje. Disa vende anëtare kanë shprehur pakënaqësi për kontributin financiar të Shqipërisë, duke vënë në pikëpyetje nëse vendi duhet të presë një prej takimeve më të rëndësishme të Aleancës në këto kushte.

Një sinjal i kësaj klime ishte edhe mungesa e emrit të Shqipërisë në deklaratën përfundimtare të samitit të korrikut, pavarësisht se vendi ishte përzgjedhur që në vitin 2025 për të organizuar takimin e vitit 2027.

Kryeministri Edi Rama konfirmoi të enjten se samiti nuk do të mbahet vitin e ardhshëm, duke pranuar se aleatët nuk kanë arritur ende një marrëveshje për datën e zhvillimit të tij.

“Ende nuk ka një qëndrim të përbashkët se kur do të zhvillohet samiti, por sigurisht jo në vitin 2027”, deklaroi Rama, duke lënë të hapur mundësinë që Shqipëria ta presë aktivitetin në vitin 2028, nëse NATO vendos të organizojë një samit gjatë asaj periudhe.

“Në vitin 2028, nëse do të ketë një samit, ai do të zhvillohet në Tiranë”, u shpreh kreu i qeverisë.

Nga ana tjetër, sekretari i Përgjithshëm i NATO-s, Mark Rutte, është përpjekur ta paraqesë ndryshimin e kalendarit si pjesë të fleksibilitetit të Aleancës. Në një intervistë për Associated Press, ai theksoi se samitet nuk janë të detyruara të zhvillohen sipas një periodiciteti të pandryshueshëm.

“Ne jemi fleksibël për sa u përket samiteve të NATO-s. Ne i organizojmë ato kur kemi nevojë”, deklaroi Rutte.

Sipas “Newsday”, çështja e shpenzimeve ushtarake mbetet një prej pikave kryesore të debatit për Shqipërinë. Parashikimet e përmendura në artikull tregojnë se vendi ynë pritet të shpenzojë gjatë këtij viti rreth 2.15% të Prodhimit të Brendshëm Bruto për mbrojtjen, një nivel që mbetet larg objektivit të ri të Aleancës.

Marrëveshja e NATO-s parashikon që vendet anëtare të arrijnë deri në vitin 2035 shpenzime në masën 5% të PBB-së, ku 3.5% do të shkojnë për mbrojtjen bazë dhe 1.5% për infrastrukturën dhe investimet e lidhura me sigurinë. Megjithatë, Shqipëria nuk është i vetmi vend që ka vështirësi në përmbushjen e objektivave. Spanja, Belgjika dhe Sllovenia renditen gjithashtu mes vendeve që kanë mbetur më prapa.

Përveç investimeve ushtarake, organizimi i një samiti të NATO-s kërkon burime të konsiderueshme financiare, përgatitje institucionale dhe masa të jashtëzakonshme sigurie. Holanda, për shembull, kaloi rreth një vit në përgatitjen e samitit të vitit 2025 në Hagë, ndërsa kostot e organizimit arritën afërsisht 100 milionë dollarë.

Përmasat e angazhimit u panë edhe gjatë samitit në Turqi. Presidenti Recep Tayyip Erdogan vuri në dispozicion kompleksin e tij presidencial në Ankara, u kryen ndërhyrje në infrastrukturën aeroportuale për mbërritjen e liderëve dhe u mobilizuan dhjetëra mijëra punonjës të sigurisë. Për zhvillimin e aktivitetit u morën masa të gjera kufizuese në kryeqytet, ndërsa një pjesë e punonjësve të administratës publike u larguan përkohësisht nga puna.

Rutte pranoi se organizimi i një takimi ku marrin pjesë 32 vendet anëtare dhe partnerë ndërkombëtarë kërkon shpenzime të konsiderueshme, por theksoi se këto kosto janë të justifikuara nga rëndësia e aktivitetit.

Në të njëjtën kohë, NATO po shqyrton edhe reduktimin e takimeve të nivelit të lartë. Ministrat e Mbrojtjes nuk zhvilluan mbledhjen e zakonshme gjatë tetorit dhe nuk kanë një takim të parashikuar as për të njëjtën periudhë të vitit 2027. Ndërsa ministrat e Jashtëm pritet të mblidhen vetëm një herë gjatë vitit të ardhshëm, në vend të dy takimeve që ishin praktikë e zakonshme.

Kjo rishikim i kalendarit vjen në një periudhë kur marrëdhëniet mes Shteteve të Bashkuara dhe aleatëve europianë janë shoqëruar me përplasje të vazhdueshme. Sekretari amerikan i Mbrojtjes, Pete Hegseth, dhe sekretari i Shtetit, Marco Rubio, kanë munguar në disa takime të NATO-s ose janë larguar përpara përfundimit të diskutimeve. Në veçanti, Hegseth ka ushtruar presion ndaj vendeve europiane dhe Kanadasë për të rritur kontributin e tyre në mbrojtjen kolektive.

Tensionet janë thelluar edhe nga deklaratat e presidentit amerikan Donald Trump për Groenlandën, territor autonom që i përket Danimarkës, një vend anëtar i NATO-s. Këto qëndrime kanë shkaktuar shqetësime mes aleatëve, pasi prekin drejtpërdrejt marrëdhëniet mes vendeve që kanë marrë përsipër të mbrojnë njëri-tjetrin.

Një tjetër pikë përplasjesh ka qenë edhe kërkesa e Trump për më shumë mbështetje nga aleatët ndaj operacioneve amerikane kundër Iranit. Këto zhvillime kanë vënë në provë unitetin e Aleancës, ndërkohë që lufta në Ukrainë dhe shqetësimet për sigurinë europiane vazhdojnë të mbeten në qendër të axhendës.

Gjatë samitit në Ankara, Rutte organizoi edhe një prezantim të industrisë së mbrojtjes, me synimin për t’i treguar presidentit amerikan se vendet europiane po rrisin investimet dhe kapacitetet e tyre ushtarake.

Megjithatë, disa ekspertë vlerësojnë se në këtë moment një tjetër samit i nivelit të liderëve mund të mos jetë i domosdoshëm. Sipas tyre, NATO ka diskutuar tashmë objektivat e reja të shpenzimeve ushtarake, kapacitetet mbrojtëse dhe planifikimin strategjik, ndaj nuk ka domosdoshmërisht arsye për të mbledhur sërish të gjithë krerët e shteteve dhe qeverive në një periudhë kaq të afërt.

David Cattler, studiues i lartë në institutin Center for European Policy Analysis dhe ish-zyrtar i lartë në strukturat e inteligjencës së NATO-s, argumenton se organizimi i një samiti duhet të mbështetet në nevoja konkrete politike dhe strategjike.

Sipas tij, nëse nuk ekzistojnë çështje që kërkojnë vendimmarrjen e drejtpërdrejtë të 32 liderëve, një takim i tillë mund të shtyhet edhe për disa vite.

Cattler vlerëson se Aleanca mund të funksionojë pa një samit të nivelit të lartë për dy ose tre vjet, ndërsa në rast emergjencash mbeten të disponueshme edhe mekanizma të tjerë koordinimi, përfshirë mbledhjet virtuale. Një precedent i tillë u krijua në shkurt të vitit 2022, pas nisjes së pushtimit rus në shkallë të gjerë të Ukrainës.

Kështu, shtyrja e samitit të parashikuar në Tiranë nuk shpjegohet vetëm me çështjen e shpenzimeve ushtarake shqiptare. Ajo vjen në një moment kur NATO po përballet me mosmarrëveshje për ndarjen e barrës financiare, tensione mes aleatëve dhe rishikim të mënyrës së funksionimit të saj. Për Shqipërinë, mundësia e organizimit të samitit në vitin 2028 mbetet ende në tryezë, por realizimi i saj do të varet nga vendimmarrja e përbashkët e vendeve anëtare.

Na ndiqni në YouTubeVideo, intervista dhe transmetime nga PUBLIK TV Abonohu

Keni një histori? Denonco anonimisht, identiteti juaj mbrohet.

Denonco
DENONCO

Zëri yt bëhet lajm.

Bëhu pjesë aktive e Publik.al. Raporto çdo padrejtësi, korrupsion apo ngjarje, me foto dhe video. Identiteti yt mbrohet nga redaksia.