Ndryshojnë rregullat për udhëtarët pa vizë

Bashkimi Europian pritet të shtyjë për vitin e ardhshëm zbatimin e sistemit të ri elektronik ETIAS, i cili do të kërkojë autorizim paraprak për qytetarët nga vendet që aktualisht hyjnë pa vizë në zonën Schengen. Vendimi vjen pas një sërë vështirësish teknike që kanë shoqëruar implementimin e sistemeve të reja të kontrollit kufitar.

ETIAS, i konceptuar si një mekanizëm i ngjashëm me sistemin amerikan ESTA, synon të forcojë sigurinë në kufijtë e jashtëm të Bashkimit Europian. Ai do të prekë rreth 1.4 miliardë udhëtarë nga vende të ndryshme, përfshirë Mbretërinë e Bashkuar dhe Shtetet e Bashkuara, të cilët aktualisht udhëtojnë pa vizë drejt hapësirës Schengen.

Sipas rregullave të parashikuara, çdo udhëtar do të duhet të aplikojë online përpara nisjes, të paguajë një tarifë prej 20 eurosh dhe të kalojë nëpër një proces verifikimi sigurie përpara se të marrë miratimin për hyrje.

Shtyrja e këtij sistemi lidhet drejtpërdrejt me vonesat dhe problemet që kanë shoqëruar një tjetër projekt kyç të BE-së, sistemin EES (Hyrje/Dalje). Ky sistem kërkon regjistrimin e të dhënave biometrike, përfshirë gjurmët e gishtërinjve dhe imazhet e fytyrës për qytetarët nga vendet jashtë BE-së.

Zbatimi i EES ka hasur pengesa në disa pika kufitare dhe aeroporte, duke shkaktuar radhë të gjata dhe shqetësime në sektorin e aviacionit, sidomos gjatë sezonit të ngarkuar veror. Këto vështirësi kanë ngritur dyshime për aftësinë e autoriteteve për të përballuar njëkohësisht dy sisteme të mëdha teknologjike.

Agjencia europiane përgjegjëse për menaxhimin e sistemeve IT në këtë fushë ka pranuar se afati fillestar për nisjen e ETIAS brenda këtij viti është tashmë i vështirë për t’u përmbushur. Diskutimet për shtyrjen janë zhvilluar në nivel drejtues dhe pritet që në muajt në vijim të përcaktohet një kalendar i ri zbatimi.

Sipas burimeve pranë procesit, prioritet mbetet stabilizimi i sistemit EES, përpara se të aktivizohet një tjetër platformë që mund të shtojë presionin mbi infrastrukturën kufitare dhe të shkaktojë vonesa shtesë për udhëtarët.

Komisioni Europian ka bërë të ditur se përgatitjet për ETIAS vazhdojnë, por ka theksuar se projekte të tilla kërkojnë koordinim të gjerë dhe testime të thelluara përpara se të hyjnë në funksion të plotë.

Fillimisht, sistemi EES ishte planifikuar të hynte në fuqi në vitin 2022, por është shtyrë disa herë për shkak të problemeve teknike, çështjeve të prokurimit dhe ritmeve të ndryshme të përgatitjes në vendet anëtare.

Ndërsa disa zyrtarë europianë besojnë se shtyrja e ETIAS do të jetë e përkohshme, të tjerë paralajmërojnë se nisja e tij brenda këtij viti mbetet pak e mundshme, duke lënë të hapur mundësinë për një vonesë më të gjatë.