Si po kalojnë fondet publike te privatët përmes KAYO dhe Guna Tactical

Nëse deri dje ushtria perceptohej si një strukturë që garanton mbrojtjen e kufijve, realiteti i vitit 2026 në Shqipëri duket se ka marrë një drejtim tjetër: mbrojtja po shndërrohet në një sektor me fitime të konsiderueshme, ku fondet publike funksionojnë si burim kryesor për interesa private. Të dhënat financiare tregojnë se dy kompani me kapital shtetëror në këtë fushë, KAYO dhe Guna Tactical, kanë përfituar rreth 1.64 miliardë lekë, ose mbi 17 milionë euro nga buxheti i shtetit, sipas pagesave të publikuara nga Thesari përmes Open Spending Albania.

Paralelisht me këtë, qeveria ka rritur ndjeshëm buxhetin e Ministrisë së Mbrojtjes me 108 milionë euro, duke e çuar atë në nivelin e 69.2 miliardë lekëve (mbi 728 milionë euro). Megjithatë, për shkak të natyrës së ndjeshme të sektorit, një pjesë e madhe e këtyre fondeve mbetet e mbuluar nga konfidencialiteti, duke kufizuar transparencën për publikun.

KAYO sh.a.: nga projekt strategjik në qendër financimi

Kompania KAYO sh.a., e krijuar në shtator 2024 dhe në pronësi të plotë të shtetit nën varësinë e Ministrisë së Mbrojtjes, u prezantua si një strukturë kyçe për zhvillimin e industrisë ushtarake në vend. Drejtimi i saj iu besua Ardi Veliut, një emër i njohur nga strukturat e policisë.

Në momentin e themelimit, KAYO përfitoi një kapital fillestar prej 150 milionë lekësh, pjesë e një pakete më të gjerë prej 440 milionë lekësh për ristrukturimin e sektorit. Fusha e aktivitetit të saj përfshin një gamë të gjerë funksionesh, nga projektimi dhe prodhimi i armëve, deri te riparimi, demilitarizimi dhe trajtimi i tyre brenda dhe jashtë vendit, si dhe zhvillimi i interesave ekonomike dhe tregtare në këtë sektor.

Sipas të dhënave zyrtare, KAYO ka përfituar gjithsej 919,247,054 lekë përmes katër pagesave kryesore:

• 350,894,087 lekë (23 janar 2026) nga Reparti Ushtarak 4300, Tiranë
• 268,552,967 lekë (23 janar 2026) nga Reparti Ushtarak 1001, Tiranë
• 150,000,000 lekë (14 gusht 2025) nga Reparti Ushtarak 3001, Tiranë
• 150,000,000 lekë (14 nëntor 2024) nga Reparti Ushtarak 3001, Tiranë

“Joint Ventures” dhe zgjerimi i rrjetit: rasti i Guna Tactical

Një nga lëvizjet kryesore të KAYO ka qenë krijimi i partneriteteve të përbashkëta me subjekte private. Në këtë kuadër, kompania zotëron 51% të aksioneve në “Guna Tactical”, ndërsa 49% i përkasin subjektit privat MSSC, i cili kontrollohet plotësisht nga Emiljano Dusha, një emër i njohur në furnizimet ushtarake.

“Guna Tactical”, e fokusuar në prodhimin dhe tregtimin e armëve të lehta dhe pajisjeve taktike, ka përfituar 722,182,335 lekë përmes tre kontratave kryesore:

• 254,974,335 lekë (21 maj 2026) nga Drejtoria e Përgjithshme e Burgjeve për uniforma dhe veshje speciale
• 367,208,000 lekë (22 janar 2026) nga QFM Teknike për uniforma dhe këpucë
• 100,000,000 lekë (21 nëntor 2025) nga Reparti Ushtarak 4300 për uniforma

Në të njëjtën linjë, KAYO ka krijuar edhe partneritete të tjera me subjekte private, si rasti i bashkëpunimit me M.K.D., ku ky i fundit kontribuon me teknologji dhe ekspertizë në prodhimin e armëve dhe municioneve sipas standardeve të NATO-s.

Partnerët ndërkombëtarë dhe marrëveshjet strategjike

Ambicia për zhvillimin e industrisë ushtarake shqiptare është shoqëruar edhe me marrëveshje me kompani të mëdha ndërkombëtare si Elbit Systems dhe Fincantieri. Këto marrëveshje përfshijnë teknologji të avancuar si dronët Magni-X dhe Thor, artileria ATMOS 155 mm, mortajat Cardom 120 mm, si dhe projekte infrastrukturore si ndërtimi i një akademie aviacioni në Vlorë dhe zhvillimi i bazës detare të Pashalimanit.

Në këtë kontekst, KAYO luan rolin e një strukture ndërmjetëse që lidh fondet publike me partnerët privatë, duke krijuar një rrjet ku interesat ekonomike dhe kontratat buxhetore ndërthuren ngushtë.

Rrjeti i interesave: nga Dusha te Yeffet

Një tjetër element kyç në këtë skemë është përfshirja e biznesmenit izraelit Ron Yeffet, i cili rezulton një nga përfituesit kryesorë në këtë rrjet bashkëpunimesh. Përmes strukturave të ndryshme, ai ka siguruar akses në pasuri publike, përfshirë një sipërfaqe prej 20,000 metrash katrorë në zonën e Shkozës.

Në kuadër të këtyre bashkëpunimeve janë krijuar kompani si “Timak Defence”, ku Yeffet zotëron 80% të aksioneve dhe KAYO vetëm 20%, ndërkohë që investimet publike kanë arritur në miliona euro menjëherë pas themelimit. Një model i ngjashëm shfaqet edhe te “Advanced Arms Technology”, ku shumica e aksioneve kontrollohet nga kompania UNO18 e lidhur me Yeffet.

Ky konfigurim krijon një strukturë ku shteti investon dhe financon, ndërsa kontrolli operacional dhe përfitimet kryesore kalojnë te partnerët privatë.

Modeli financiar: shteti financon, privatët përfitojnë

Analiza e këtij modeli tregon një mekanizëm kompleks, ku burimet publike kalojnë përmes strukturave shtetërore drejt partneriteteve private. Në këtë skemë, drejtues si Ardi Veliu administrojnë fondet përmes KAYO, ndërsa furnizues vendas si Emiljano Dusha përfitojnë kontrata të rëndësishme për pajisje dhe uniforma. Në të njëjtën kohë, partnerë ndërkombëtarë marrin kontrollin e operacioneve dhe pjesën më të madhe të fitimeve.

Institucionet publike, përfshirë Drejtorinë e Burgjeve dhe strukturat ushtarake, shndërrohen në klientët kryesorë të këtyre kompanive, duke përshpejtuar qarkullimin e fondeve drejt tyre. Ritmi i përthithjes së këtyre fondeve është i lartë, duke ngritur pikëpyetje mbi mekanizmat e kontrollit dhe transparencës.

Ndërsa retorika zyrtare flet për modernizim dhe zhvillim strategjik, realiteti financiar sugjeron një model ku shteti mban barrën e investimit, ndërsa përfitimet kryesore përqendrohen te aktorët privatë. Kjo situatë krijon një kontrast të fortë mes objektivit për forcimin e sigurisë kombëtare dhe mënyrës se si menaxhohen fondet publike.

Në fund, mbetet një pyetje thelbësore për publikun: sa nga këto mbi 728 milionë euro të buxhetit të mbrojtjes përkthehen realisht në kapacitete mbrojtëse dhe sa përfundojnë si përfitime për një rrjet të ngushtë interesash private?