Gjendet mauzoleumi i parë nëntokësor romak në Shqipëri

Një zbulim i veçantë arkeologjik në Luginën e Bulqizës po sjell të dhëna të reja për praninë dhe jetën e elitave gjatë periudhës romake në territorin e Shqipërisë.

Bëhet fjalë për një mauzoleum nëntokësor të shekujve III dhe IV pas Krishtit, i konsideruar si i pari i këtij lloji i identifikuar deri më tani në vendin tonë. Monumenti funerary spikat jo vetëm për përmasat dhe strukturën e tij, por edhe për elementet arkitekturore e epigrafike që janë zbuluar në brendësi, përfshirë një mbishkrim dygjuhësh.

Sipas të dhënave nga kërkimet arkeologjike, mauzoleumi ka një strukturë të ndarë në tre ambiente dhe aksesi drejt tij realizohet nëpërmjet një shkalle monumentale. Objekti ka përmasa rreth 9 me 6 metra, ndërsa dhoma e varrimit është rreth 2.4 metra e lartë.

Mbetjet e një burri dhe një gruaje brenda monumentit

Një prej gjetjeve më të rëndësishme lidhet me dy skelete të zbuluara brenda mauzoleumit. Arkeologët kanë evidentuar mbetjet e një burri dhe një gruaje, të cilët ishin varrosur të mbështjellë me tekstile të veçanta, të ndërthurura me fije ari.

Prania e këtyre materialeve sugjeron se dy personat e varrosur i përkisnin një shtrese të lartë shoqërore. Tekstilet e dekoruara me ar, së bashku me sendet e tjera të gjetura në monument, dëshmojnë për një ceremoni funerale të lidhur me individë me status të rëndësishëm.

Inventari funerary i zbuluar në mauzoleum është i pasur dhe përfshin enë qelqi, objekte të punuara në kockë, armë, si dhe fragmente tekstilesh të zbukuruara me fije ari.

Këto objekte përbëjnë një burim të rëndësishëm informacioni për mënyrën e varrimit, zakonet funerale dhe dallimet shoqërore të komuniteteve që kanë jetuar në këtë territor gjatë periudhës romake.

Një zbulim me rëndësi për arkeologjinë shqiptare

Rëndësia e mauzoleumit nuk lidhet vetëm me faktin se është një monument i nëndheshëm i rrallë për territorin shqiptar. Elementet e zbuluara në të, veçanërisht mbishkrimi dygjuhësh dhe materialet funerare, mund të ndihmojnë në kuptimin më të plotë të historisë së kësaj zone gjatë antikitetit të vonë.

Gjetjet krijojnë mundësi për të studiuar më nga afër praktikat e varrimit, marrëdhëniet shoqërore dhe mënyrën e shprehjes së statusit të elitave të periudhës romake.

Zbulimi është realizuar nga një ekip arkeologësh ku është përfshirë Erikson Nikolli, në bashkëpunim me Akademinë e Shkencave të Shqipërisë dhe Institutin e Arkeologjisë.

Mauzoleumi i zbuluar në Luginën e Bulqizës përbën kështu një dëshmi të rëndësishme për trashëgiminë arkeologjike të Shqipërisë dhe një mundësi të re për të hedhur dritë mbi një periudhë të historisë së vendit që vijon të zbulojë të dhëna të reja përmes kërkimeve në terren.