Shëndetësia publike shqiptare, që në letër deklarohet si falas dhe e aksesueshme për të gjithë, është duke u shndërruar gjithnjë e më shumë në një sfidë të papërballueshme për qytetarët, sidomos për pacientët me sëmundje të rënda si kanceri. Të qenit i diagnostikuar me këtë sëmundje nuk është thjesht një përballje me një sfidë mjekësore, por një kalvar i gjatë përballë burokracisë, mungesave dhe shpërfilljes së një sistemi që duhet të mbrojë dhe të kujdeset për më të brishtët.

Nga protokollet në realitet: Kur 21 ditët bëhen 3 muaj

Protokollet e miratuara nga QSUT parashikojnë që një ekzaminim duhet të kryhet brenda 21 ditësh dhe përgjigjet të dalin brenda një jave. Por, realiteti është ndryshe. Pacientët me diagnoza të rënda presin për muaj të tërë për ekzaminime jetike. Një paciente me kancer rrëfen se ka pritur tre muaj për një ekzaminim të domosdoshëm që, sipas protokollit, duhet të ishte kryer brenda pak javësh. Në këtë kohë pritjeje, sëmundja ka përparuar, ndërsa shpresa dhe durimi janë shuar.

Biznesi i CD-ve në spitalet publike

Një shembull grotesk i dështimit të menaxhimit të shëndetësisë është biznesi i CD-ve për të regjistruar rezultatet e skanerit apo rezonancës magnetike. Në QSUT, mungesa e disqeve ka krijuar një “treg” të brendshëm, ku pacientët janë të detyruar të blejnë një CD për 500 lekë, shumë më shtrenjtë nga çmimi real. Kjo mungesë, që në çdo sistem normal do të konsiderohej absurde, është bërë një pjesë e zakonshme e përvojës së pacientëve në spitalet publike.

Analizat – një luks që pak kush mund ta përballojë

Pacientët me kancer përballen me vështirësi të mëdha edhe në kryerjen e analizave të nevojshme, të cilat duhet të bëhen çdo gjashtë muaj për të monitoruar gjendjen e tyre. Por në spitalet publike, këto analiza nuk kryhen për shkak të mungesës së solucioneve laboratorike. Një paciente 55-vjeçare, e cila ka mposhtur kancerin e gjirit, tregon se ka një vit pa bërë analizat e nevojshme, pasi në spitalin Onkologjik i kanë thënë se “mungon solucioni”. Alternativa mbetet sektori privat, ku çmimet janë jashtë mundësive financiare të shumë pacientëve.

Mjekët – në mes të dëshirës për të ndihmuar dhe mungesës së mjeteve

Mjekët në Shqipëri përballen me sfida të shumta: nga mungesa e ilaçeve, te pajisjet e pamjaftueshme dhe kushtet e vështira të punës. Shefja e Onkologjisë, Silvana Çeliku, shprehet se ka përmirësime në shërbimet që ofrohen për pacientët, por realiteti mbetet larg deklaratave zyrtare. Mjekja Anila Pema thekson se mungesa e medikamenteve bazike është një problem i madh dhe shpesh mjekët janë në dilemë përpara pacientëve: të zgjedhin trajtimin më të mirë apo atë që mund të sigurojnë me burimet e kufizuara që kanë në dispozicion.

Një sistem që i shtyn qytetarët drejt sektorit privat dhe jashtë vendit

Deri kur mungesat e medikamenteve dhe pajisjeve do të jenë një pjesë e përditshme e sistemit shëndetësor publik, qytetarët do të vazhdojnë të humbasin besimin te ky sistem. Shumë prej tyre do të detyrohen t’i drejtohen spitaleve private me një kosto të lartë trajtimi, ndërsa të tjerë do të kërkojnë shpëtim jashtë vendit. Në këtë udhëtim të mundimshëm, pacientët që nuk kanë mundësi financiare për trajtim privat mbeten viktima të një sistemi që i ka harruar.

Mjekët largohen, pacientët humbasin shpresën

Ndërkohë që pacientët përballen me mungesa të pajisjeve dhe ilaçeve, një pjesë e madhe e mjekëve të specializuar po zgjedhin të largohen drejt vendeve ku puna dhe profesionalizmi i tyre vlerësohet. Sistemi shëndetësor, në vend që të investojë në mbajtjen e mjekëve dhe përmirësimin e kushteve të punës, po shndërrohet në një trampolinë drejt emigrimit për profesionistët më të mirë.

Çfarë duhet bërë?

Nëse shteti shqiptar synon të përmirësojë shëndetësinë, duhet të përqendrohet në:
• Garantimin e analizave bazike dhe ilaçeve për pacientët me sëmundje të rënda.
• Shmangien e burokracive dhe përmirësimin e sistemit të prokurimit të medikamenteve.
• Rritjen e investimeve në pajisje mjekësore dhe përmirësimin e kushteve të punës për mjekët.

Në fund të ditës, çdo qytetar duhet të ketë të drejtën për një trajtim dinjitoz dhe të sigurt. Lufta kundër një sëmundjeje të ashpër si kanceri nuk duhet të jetë një luftë kundër sistemit shëndetësor të vendit tënd.