Hetimet për Ballukun kërcënojnë pushtetin e tij

Një analizë kritike për situatën politike në Shqipëri është publikuar nga gazeta austriake Der Standard, e cila shkruan se kryeministri Edi Rama ka hyrë në një përplasje të hapur me drejtësinë, ndërsa në qendër të hetimeve ndodhet zëvendëskryeministrja Belinda Balluku.

Sipas shkrimit, në fillim të javës në Parlamentin shqiptar u diskutua kërkesa e SPAK për heqjen e imunitetit të Ballukut, e cila dyshohet se ka ndërhyrë në një proces publik tenderimi për shtatë projekte të mëdha rrugore, në favor të një ofertuesi të caktuar. Megjithatë, ajo nuk u paraqit në seancë, një veprim që në analizë interpretohet si një shenjë mosrespekti ndaj procesit institucional.

Gazeta thekson se prokuroria antikorrupsion po e heton prej muajsh këtë çështje, ndërsa Rama po e përdor situatën për të përplasur publikisht institucionet e drejtësisë, duke vënë në pikëpyetje ndarjen e pushteteve në vend.

Sipas raportimit, kur SPAK kërkoi pezullimin e Ballukut në nëntor të vitit të kaluar, Rama reagoi duke bërë ankesë në Gjykata Kushtetuese e Shqipërisë, duke e cilësuar vendimin si një “precedent unik dhe të rrezikshëm” dhe duke e quajtur pezullimin “absurd”. Megjithatë, në fillim të shkurtit, gjykata vendosi në favor të pezullimit.

Pas këtij vendimi, sipas analizës së gazetës austriake, tensionet mes qeverisë dhe institucioneve të drejtësisë janë rritur. Partia Socialiste ka propozuar ndryshimin e Nenit 242 të Kodit të Procedurës Penale, duke synuar që zyrtarët e lartë – përfshirë presidentin, kryeministrin, ministrat dhe zyrtarë të tjerë të nivelit të lartë – të mos pezullohen nga detyra gjatë hetimeve për korrupsion.

Analistët e cituar në artikull paralajmërojnë se një ndryshim i tillë do të përbënte një ndërhyrje serioze në pavarësinë e drejtësisë dhe një hap prapa në luftën kundër korrupsionit. Sipas tyre, pezullimi gjatë hetimeve është një mekanizëm që garanton integritetin e procesit penal dhe parandalon ndikimin mbi provat apo dëshmitarët.

Politologu Ermal Hasimja vlerëson se ndryshimet e propozuara mund të synojnë parandalimin e një pezullimi të mundshëm të kryeministrit në të ardhmen dhe të mbështesin narrativën se drejtësia po ndërhyn në ekzekutiv.

Nga ana tjetër, aktivisti i shoqërisë civile Rigels Xhemollari, nga organizata Qëndresa Qytetare, e konsideron projektligjin një hap prapa për zhvillimin demokratik të vendit dhe sundimin e ligjit.

Ai thekson se çdo person që dyshohet për abuzim me fondet publike duhet të hetohet dhe se askush nuk mund të jetë mbi ligjin apo të gëzojë privilegje të veçanta përballë qytetarëve.

Sipas analizës së gazetës, procesi i hartimit të projektligjit është zhvilluar pa transparencë dhe pa konsultime të gjera me ekspertë apo institucione të tjera.

Artikulli vëren gjithashtu se SPAK dhe Gjykata Speciale janë bërë një faktor i rëndësishëm në skenën politike shqiptare, pasi kanë hetuar ose çuar në gjykatë figura të rëndësishme politike, përfshirë edhe kryetarin e Bashkisë së Tiranës dhe disa ministra.

Kjo situatë, sipas analizës, e ka vendosur klasën politike shqiptare përballë një presioni të ri, ndërsa sondazhet tregojnë se SPAK është ndër institucionet më të besueshme për qytetarët.

Në fund të analizës, theksohet se Parlamenti Evropian ka paralajmëruar për pasojat që mund të ketë Shqipëria nëse sulmohet pavarësia e drejtësisë, ndërsa Komisioni Evropian deri tani është treguar më i rezervuar në reagimet e tij.