Nga dënimi te celulari, çfarë ndryshon te Kodi i Procedurës Penale

Një paketë e re ndryshimesh në Kodin e Procedurës Penale është prezantuar këtë të mërkurë, me rregulla të reja për masat e sigurisë, të drejtat e mbrojtjes, sekuestrimin e telefonave, hetimet, prezumimin e pafajësisë dhe mbrojtjen e viktimave.

Ndryshimet e propozuara në Kodin e Procedurës Penale sjellin një sërë rregullash të reja për mënyrën se si zhvillohen hetimet dhe proceset penale në Shqipëri. Paketa, e cila përmban më shumë se 100 nene, është hartuar me kontributin e ekspertëve të fushës nga Italia dhe Franca dhe u prezantua këtë të mërkurë në prani të kryeministrit Edi Rama.

Një prej ndryshimeve të parashikuara lidhet me përdorimin e masës së burgimit ndaj personave që konsiderohen në gjendje të cenueshme. Sipas projektit të prezantuar, në këto raste përfshihen persona të sëmurë, shtetas mbi 70 vjeç, si dhe kujdestarë të fëmijëve që nuk kanë prindër.

Më shumë kompetenca për mbrojtjen

Paketa parashikon gjithashtu një ndryshim në raportin mes akuzës dhe mbrojtjes gjatë hetimit.

Sipas shpjegimeve të dhëna gjatë prezantimit, avokati do të ketë më shumë mundësi për të ndërmarrë veprime në funksion të mbrojtjes dhe për të kërkuar ekspertizë. Materialet e siguruara nga mbrojtja parashikohet t’i paraqiten gjyqtarit në të njëjtën mënyrë si provat e administruara nga prokuroria.

Rama theksoi gjithashtu se materialet e nevojshme për mbrojtjen duhet të jenë të aksesueshme pa pagesë, ndërsa prokurorisë i kërkohet që në një shtet demokratik të ketë si qëllim zbardhjen e së vërtetës dhe jo vetëm identifikimin e personit përgjegjës.

Një tjetër risi lidhet me personat që thirren nga policia ose prokuroria, pavarësisht cilësisë në të cilën paraqiten. Në procedurë do të përcaktohet shprehimisht e drejta e tyre për t’u paraqitur me avokat.

Për herë të parë, sipas ndryshimeve të prezantuara, deklarimet e marra përmes torturës do të konsiderohen absolutisht të papërdorshme në proces.

Kufizohet aksesi në telefonat e sekuestruar

Një nga ndryshimet e rëndësishme prek mënyrën se si autoritetet mund të aksesojnë përmbajtjen e një telefoni të sekuestruar.

Sipas paketës, sekuestrimi i pajisjes nuk do të nënkuptojë automatikisht të drejtën për të kontrolluar pa kufizim të gjithë informacionin që ndodhet në të. Për të hapur dhe analizuar të dhënat e telefonit do të kërkohet vendim gjykate.

Në këtë vendim duhet të përcaktohen aplikacionet ose kategoritë e të dhënave që mund të kontrollohen. Çdo informacion i marrë përtej kufijve të autorizimit gjyqësor parashikohet të mos ketë vlerë si provë.

Rregulla të ngjashme parashikohen edhe për përgjimet, ku do të transkriptohen vetëm komunikimet që kanë rëndësi për hetimin.

Hetimet nuk duhet të mbeten për vite pa përfundim

Ndryshime të tjera lidhen me momentin e regjistrimit të procedimit penal. Sipas projektit të ri, procedimi duhet të regjistrohet në momentin kur prokurori merr dijeni për veprën penale.

Qëllimi i kësaj dispozite është të shmangë situatat kur hetimet mbahen të hapura për periudha të gjata pa një zhvillim të përcaktuar procedural. Prokurorit do t’i kërkohet të argumentojë arsyet dhe bazën mbi të cilën një çështje mund të çojë drejt një procesi dhe dënimi.

Prezumimi i pafajësisë shtrihet edhe jashtë gjykatës

Paketa synon gjithashtu ta shtrijë parimin e prezumimit të pafajësisë përtej sallës së gjyqit, duke e vendosur atë si standard që duhet respektuar edhe nga institucionet dhe personat e përfshirë në procedurë.

Përgjegjësi parashikohet edhe për rastet kur informacionet konfidenciale të një dosjeje dalin jashtë kanaleve të përcaktuara. Sipas qëndrimit të shprehur gjatë prezantimit, përgjegjësia duhet të kërkohet te personi që nxjerr informacionin nga dosja dhe jo te media që e publikon atë.

Në këtë kuadër, detyrimi për ruajtjen e sekretit procedural prek edhe prokurorët, oficerët dhe avokatët që kanë akses në informacionet e çështjeve penale.

Masa të reja për mbrojtjen e viktimave

Një kapitull i veçantë i ndryshimeve lidhet me mbrojtjen e viktimave, veçanërisht në rastet e dhunës në familje dhe krimeve seksuale.

Ndër masat e parashikuara është largimi i autorit të dyshuar nga banesa dhe vendosja e një distance minimale prej 1000 metrash nga viktima, e shoqëruar edhe me mbikëqyrje elektronike.

Parashikohen gjithashtu masa për ruajtjen e identitetit të viktimës dhe garantimin e të drejtave të saj për të marrë pjesë dhe për t’u përfaqësuar gjatë procesit penal.

Paketa e re synon të ndryshojë disa prej rregullave themelore që lidhen me hetimin penal, administrimin e provave, të drejtat e të dyshuarve dhe mbrojtjen e viktimave. Ndryshimet janë prezantuar si projekt për konsultim përpara vijimit të procedurave ligjore.