Prej disa vitesh, menaxhimi i pastrimit të vijës bregdetare në Shqipëri është kthyer në një temë të debatit publik, ku përplasen pretendimet për eficiencë me akuzat për shpërdorim fondesh dhe mungesë transparence. Shqiptarët përfundojnë të paguajnë dyfish për të njëjtin shërbim, për shkak të mbivendosjes së tenderave mes qeverisë dhe bashkive.
Nga Velipojë deri në Ksamil, çdo sezon veror shoqërohet me procedura shtesë për pastrimin e zonave turistike, ndonëse këto territore administrohen edhe nga pushteti vendor. Me argumentin e garantimit të pastërtisë gjatë fluksit të turistëve, shteti akordon fonde të konsiderueshme për ndërhyrje të përkohshme.
Këtë vit, tenderi i radhës arrin vlerën rreth 2.1 milionë euro dhe, sipas asaj që mësohet nga mediat, ekzistojnë dyshime se fituesi mund të jetë sërish kompania “Fusha”, në pronësi të biznesmenit Shkëlqim Fusha. Kjo kompani ka rezultuar fituese në mënyrë të përsëritur në procedurat e viteve të fundit, çka ka ngritur pikëpyetje mbi konkurrencën reale në treg.
Ndryshe nga vitet e mëparshme, këtë herë procedura është zhvilluar nga Operatori i Blerjeve të Përqendruara. Objekti i kontratës përfshin pastrimin e zonave bregdetare dhe liqenore në disa bashki të vendit, si Shkodër, Lezhë, Durrës, Kavajë, Rrogozhinë, Divjakë, Fier, Vlorë, Himarë, Sarandë dhe Pogradec.
Tenderi është ndarë në dy lote: i pari mbulon zonat veriore dhe bregun e liqenit në Pogradec, ndërsa i dyti përfshin vijën bregdetare nga Rrogozhina deri në Sarandë. Pikërisht ky lot i dytë konsiderohet si më i favorshmi dhe, sipas raportimeve, pritet të fitohet sërish nga e njëjta kompani.
Dokumentacioni përcakton detaje të qarta mbi shërbimin, duke përfshirë vendosjen e kontenierëve, zbrazjen e tyre dy herë në ditë gjatë orëve të natës, dezinfektimin dhe transportimin e mbetjeve në vendet e caktuara nga bashkitë. Kontrata ka një afat prej 93 ditësh, që përkon me sezonin turistik veror.
Megjithatë, në praktikë, situata në terren shpesh nuk përputhet me specifikimet në letra. Në disa prej zonave më të frekuentuara nga pushuesit, si Shëngjin, Durrës apo Spille, janë raportuar herë pas here problematika me mbetjet urbane, ndërsa në zona më të zhvilluara turistike në jug vihet re një nivel më i lartë mirëmbajtjeje.
Hulumtimet tregojnë se që prej vitit 2022, procedurat për pastrimin e bregdetit janë dominuar nga e njëjta kompani. Fillimisht, kontratat janë dhënë nga Agjencia Kombëtare e Bregdetit, ndërsa më pas janë përfshirë edhe institucione të tjera. Vlera e këtyre kontratave ka ardhur në rritje nga viti në vit, duke arritur në shifra miliona euro.
Në këto kushte, mbetet për t’u parë nëse edhe këtë vit do të kemi të njëjtin fitues, apo nëse do të ketë një hapje reale të tregut për operatorë të tjerë.
Debati për transparencën dhe eficiencën e përdorimit të fondeve publike pritet të vijojë, sidomos në një sektor kaq të ndjeshëm si menaxhimi i mjedisit dhe turizmit.
