Koncerti i Kanye West, ja si bie miti i 100 milionë € nga realiteti ekonomik

Vendimi i qeverisë për të alokuar 4.2 milionë euro nga fondi rezervë i buxhetit të shtetit për mbështetjen e një koncerti privat të reperit amerikan Kanye West ka hapur një debat të fortë mbi mënyrën se si menaxhohen financat publike në Shqipëri. Ndërsa zyrtarisht ky vendim është justifikuar me pretendimin se eventi do të gjenerojë mbi 100 milionë euro për ekonominë vendase, analiza ekonomike tregon se këto projeksione janë të fryra dhe larg realitetit.

Në praktikë, shifrat ekonomike rrallë përputhen me deklaratat politike optimiste, sidomos kur mungon një analizë e thelluar paraprake.

Kur një biznes kërkon ndihmë publike, sinjali është i qartë

Nga këndvështrimi ekonomik, fakti që një aktivitet privat ka nevojë për financim emergjent nga buxheti i shtetit tregon qartë se projekti nuk është i qëndrueshëm në vetvete. Në rastin konkret, ndërhyrja me miliona euro në momentet e fundit sugjeron një bilanc financiar të brishtë.

Ndryshe nga investimet publike strategjike, si infrastruktura apo energjia, të cilat justifikohen përmes përfitimeve afatgjata, subvencionimi i një eventi disaorësh mbetet i diskutueshëm dhe me kthim të pasigurt. Pretendimi për 100 milionë euro nuk mbështetet nga asnjë studim fizibiliteti apo raport i pavarur, duke e kthyer atë në një hipotezë politike më shumë sesa një analizë ekonomike.

Ekonomia e koncerteve: çfarë tregojnë shembujt ndërkombëtarë

Për të kuptuar ndikimin real, mjafton të shihen të dhënat nga evente të ngjashme ndërkombëtare. Në industri përdoret koncepti i “multiplikatorit ekonomik”, që mat ndikimin total të një eventi në ekonomi.

Koncerte të mëdha ndërkombëtare kanë prodhuar efekte të konsiderueshme, por gjithmonë brenda një raporti realist mes investimit dhe përfitimit. Edhe në rastet më të suksesshme, impakti ekonomik nuk arrin nivele të ekzagjeruara pa një bazë të gjerë turistike dhe kapacitete të larta pritëse.

Kjo do të thotë se çdo projeksion duhet të mbështetet në të dhëna konkrete dhe jo në pritshmëri optimiste.

Sa mund të fitojë realisht Tirana?

Duke marrë në konsideratë një fluks të mundshëm prej rreth 25 mijë vizitorësh të huaj, përllogaritjet tregojnë një panoramë shumë më modeste nga ajo që pretendohet.

Nëse të ardhurat nga biletat arrijnë rreth 6 milionë euro, shpenzimet shtesë të vizitorëve për akomodim, ushqim dhe transport mund të sjellin një qarkullim total që varion nga 15 deri në 20 milionë euro. Ky është një skenar optimist, i bazuar në standardet e industrisë europiane.

Megjithatë, edhe në këtë rast, përfitimi fiskal për shtetin mbetet i kufizuar. Të ardhurat nga taksat janë dukshëm më të ulëta se shuma e subvencionuar, çka nënkupton një bilanc negativ për financat publike.

Një zgjedhje që ngre pikëpyetje

Në fund, çështja nuk lidhet vetëm me një koncert, por me mënyrën se si përdoren fondet publike. A duhet që paratë e taksapaguesve të përdoren për të mbështetur evente private me risk të lartë financiar, apo të orientohen drejt nevojave më urgjente sociale dhe ekonomike?

Ky debat mbetet i hapur, por një gjë është e qartë: shifrat reale rrallë ndjekin narrativat politike.