Nis stërvitja “Ujku i Detit” me 100 anije, 50 avionë dhe 14 mijë trupa

Turqia ka nisur të dielën, më 20 shtator, stërvitjen e madhe ushtarake ndërdegore Denizkurdu-I/2026, e njohur si “Ujku i Detit”, në një periudhë kur marrëdhëniet mes Ankarasë dhe Athinës janë shoqëruar sërish me deklarata të forta për çështjet e Detit Egje dhe statusin ushtarak të ishujve grekë.

Sipas Ministrisë turke të Mbrojtjes, stërvitja do të zhvillohet deri më 25 shtator dhe shtrihet në Detin e Zi, Detin Marmara, Detin Egje dhe Mesdheun Lindor.

Në operacionin stërvitor janë angazhuar rreth 100 anije, 50 avionë dhe 14 mijë efektivë, të ardhur nga Marina, Forcat Tokësore, Forcat Ajrore dhe Roja Bregdetare e Turqisë.

Programi përfshin skenarë të ndryshëm për rritjen e gatishmërisë operacionale, përfshirë edhe ushtrime me municion të vërtetë dhe situata të ndërlikuara që synojnë testimin e koordinimit mes strukturave të ndryshme të forcave të armatosura.

Megjithatë, stërvitja është planifikuar paraprakisht dhe nuk është prezantuar zyrtarisht si një mobilizim i lidhur me ndonjë krizë të re ushtarake me Greqinë.

Po ashtu, shifra prej 100 anijesh përfshin të gjitha mjetet e përfshira në zonat e ndryshme të stërvitjes dhe nuk nënkupton që e gjithë flota është përqendruar në Detin Egje.

Denizkurdu-I/2026 është pjesë e planifikimit të rregullt ushtarak të Ankarasë dhe lidhet në diskursin strategjik turk edhe me doktrinën e njohur si “Atdheu Blu”.

Një tjetër stërvitje e përmasave të mëdha, Denizkurdu-II, u zhvillua në qershor, me pjesëmarrjen e 125 anijeve dhe 60 avionëve.

Fidan: Po monitorojmë nga afër zhvillimet në Egje

Pesha politike e stërvitjes së këtij viti lidhet edhe me klimën e tensionuar të deklaratave mes Turqisë dhe Greqisë.

Pak orë përpara nisjes së Denizkurdu-I, ministri i Jashtëm turk Hakan Fidan foli për situatën në Egje dhe praninë ushtarake greke në ishujt e Egjeut Lindor.

Fidan deklaroi se Forcat e Armatosura dhe Roja Bregdetare turke po ndjekin me vëmendje zhvillimet, ndërsa paralajmëroi kundër veprimeve që Ankara do t’i konsideronte të nxituara.

Ai përsëriti gjithashtu qëndrimin turk se disa ishuj grekë duhet të mbeten të çmilitarizuar. Më 16 shtator, Fidan e kishte cilësuar praninë ushtarake greke në disa prej ishujve si një kërcënim për Turqinë dhe kishte akuzuar Athinën për shkelje të traktateve ndërkombëtare.

Në anën tjetër, Greqia i ka kundërshtuar këto pretendime.

Përplasja për ishujt dhe vizita e Mitsotakis

Deklaratat e Ankarasë erdhën në një kohë kur kryeministri grek Kyriakos Mitsotakis kishte zhvilluar më 12 dhe 13 shtator një vizitë në ishujt Kastellorizo, Ro dhe Strongyli.

Gjatë vizitës në Ro dhe Strongyli, Mitsotakis vizitoi edhe postat ushtarake, ndërsa në Kastellorizo u shfaq në një anije patrullimi të Marinës Greke.

Athina ka hedhur poshtë argumentet e Turqisë për demilitarizimin e ishujve. Ministria e Jashtme greke deklaroi më 16 shtator se pretendimet e përsëritura të Ankarasë nuk kanë bazë ligjore sipas interpretimit grek të së Drejtës Ndërkombëtare.

Qeveria greke argumenton se statusi i ishujve përcaktohet nga traktatet ndërkombëtare dhe se Greqia ka të drejtë të marrë masat që i konsideron të nevojshme për mbrojtjen e territorit të saj.

“Casus belli”, një tjetër pikë e nxehtë mes Ankarasë dhe Athinës

Në sfondin e kësaj përplasjeje qëndron edhe çështja e ujërave territoriale.

Asambleja Kombëtare e Turqisë ka miratuar më herët një rezolutë përmes së cilës zgjerimi i ujërave territoriale greke në Egje në 12 milje detare konsiderohet arsye për përdorimin e forcës.

Kjo çështje njihet gjerësisht si casus belli dhe prej vitesh përbën një nga pikat më të ndjeshme në marrëdhëniet mes dy vendeve.

Mitsotakis deklaroi më 17 shtator se Greqia nuk kërkon një përplasje përmes deklaratave me Turqinë, ndërsa e cilësoi praninë ushtarake greke në ishuj si masë mbrojtëse.

“Ne nuk kërcënojmë askënd, por nuk pranojmë që askush të na kërcënojë”, deklaroi kryeministri grek.

Ndërkohë, ministri i Jashtëm grek George Gerapetritis deklaroi më 19 shtator se, sipas qëndrimit të Athinës, përcaktimi i shelfit kontinental dhe Zonës Ekonomike Ekskluzive përbën të vetmen mosmarrëveshje me Turqinë që mund t’i nënshtrohet juridiksionit ndërkombëtar.

Kështu, Denizkurdu-I/2026 zhvillohet në një moment kur dy vendet po shkëmbejnë sërish deklarata të forta për Egjeun, por deri tani nuk ka një njoftim zyrtar që ta lidhë këtë stërvitje me ndonjë operacion të posaçëm apo veprim ushtarak të planifikuar kundër Greqisë.

Stërvitja mbetet një aktivitet ushtarak i planifikuar, ndërsa tensionet politike dhe diplomatike mes Ankarasë dhe Athinës vazhdojnë të mbeten të përqendruara te çështjet e Egjeut, demilitarizimi i ishujve dhe të drejtat detare.