Jep dorëheqjen kryeministri i Belgjikës, Bart De Wever

Belgjika është përfshirë nga një krizë e re politike, pasi kryeministri Bart De Wever ka paraqitur dorëheqjen e qeverisë së tij përpara Mbretit Philippe. Shkak për këtë zhvillim është bërë dështimi i negociatave mes partive të koalicionit qeverisës për të arritur një marrëveshje mbi buxhetin e vendit.

De Wever është paraqitur mëngjesin e kësaj të hëne në pallatin mbretëror, ku ka zhvilluar një takim me Mbretin Philippe, të cilit i ka komunikuar vendimin për të lënë detyrën. Takimi zgjati rreth një orë e gjysmë, ndërsa kryeministri u largua nga pallati pa dhënë deklarata për mediat.

Dorëheqja vjen pas bisedimeve intensive të zhvilluara gjatë natës mes drejtuesve të koalicionit, të cilat përfunduan pa një kompromis për politikat fiskale dhe mënyrën se si do të menaxhohen financat publike.

Ministri i Jashtëm, Maxime Prévot, e përshkroi situatën si një përplasje me shumë pika të pazgjidhura. “Nëse do t’i rendisja të gjitha pikat e ngërçit, do të më duhej një përjetësi”, u shpreh ai për mediat belge.

Në qendër të krizës qëndron deficiti i lartë buxhetor dhe borxhi publik, të cilat kanë shtuar presionin mbi qeverinë belge për të ndërmarrë masa të forta financiare.

Sipas të dhënave të publikuara, deficiti buxhetor i Belgjikës arriti në rreth 5% të Prodhimit të Brendshëm Bruto gjatë vitit të kaluar, ndërsa kufiri i përcaktuar nga rregullat europiane është 3%. Në të njëjtën kohë, borxhi publik ka kaluar 735 miliardë euro, duke tejkaluar 110% të PBB-së së vendit, shumë mbi nivelin referues prej 60% të Bashkimit Europian.

Qeveria synonte të gjente rreth 10 miliardë euro përmes shkurtimeve të shpenzimeve dhe rritjes së të ardhurave, por pikërisht mënyra se si do të siguroheshin këto para u kthye në burimin kryesor të përplasjes mes partnerëve të koalicionit.

Përplasja për taksat dhe shkurtimet rrëzon kompromisin qeverisës

Koalicioni qeverisës, i njohur si “Arizona”, përbëhet nga pesë forca politike: nacionalistët flamandë të N-VA, liberalët e MR, socialistët e Vooruit, centristët e Les Engagés dhe kristiandemokratët e CD&V.

Mosmarrëveshjet janë thelluar veçanërisht mes N-VA dhe MR, nga njëra anë, dhe Vooruit, CD&V e Les Engagés, nga ana tjetër.

Partitë socialiste dhe ato të qendrës kërkojnë që një pjesë më e madhe e barrës financiare të përballohet nga qytetarët me të ardhura dhe pasuri më të larta. Në propozimet e tyre është përfshirë sigurimi i 1 deri në 1.5 miliardë eurove përmes taksimit të shtresave më të pasura.

Në të kundërt, konservatorët e N-VA dhe liberalët e MR kanë këmbëngulur te kufizimi i shpenzimeve publike dhe masat shtrënguese, duke kundërshtuar rritjen e mëtejshme të taksave.

Zëvendëskryeministri David Clarinval ka drejtuar kritika ndaj socialistëve të Vooruit, duke i bërë përgjegjës për dështimin e negociatave për shkak të këmbënguljes së tyre për taksa më të larta.

Nga ana tjetër, Matti Vandemaele, përfaqësues i partisë opozitare Groen, ka kritikuar drejtimin politik të De Wever, duke pretenduar se kryeministri nuk ka arritur të krijojë konsensus brenda kabinetit të tij.

Ai e ka cilësuar situatën si një dështim të drejtimit qeverisës, duke vënë në pikëpyetje aftësinë e kryeministrit për të bashkuar partnerët rreth një marrëveshjeje të përbashkët.

Çfarë ndodh tani me qeverinë belge?

Dorëzimi i dorëheqjes nuk nënkupton automatikisht largimin përfundimtar të De Wever nga detyra apo zhvillimin e zgjedhjeve të parakohshme.

Vendimi i takon Mbretit Philippe, i cili mund ta pranojë dorëheqjen, ta mbajë atë në shqyrtim ose t’i kërkojë kryeministrit të vijojë negociatat për të gjetur një zgjidhje. Sipas raportimeve, pritet që fillimisht të shqyrtohen mundësitë për kapërcimin e ngërçit politik.

Në rast se dorëheqja pranohet dhe kriza nuk zgjidhet përmes negociatave, Belgjika mund të përballet me procesin e formimit të një qeverie të re dhe mundësinë e zgjedhjeve të parakohshme.

Kjo nuk është hera e parë që koalicioni “Arizona” përballet me vështirësi serioze për çështjet buxhetore. Edhe gjatë vitit 2025, De Wever iu drejtua Mbretit Philippe pas dështimit të negociatave për kursimin e 10 miliardë eurove. Në atë rast, ai nuk dha dorëheqjen, por kërkoi një afat shtesë prej 50 ditësh për arritjen e kompromisit.

Këtë herë, megjithatë, përplasjet brenda koalicionit kanë arritur në një pikë ku kryeministri ka vendosur t’ia paraqesë zyrtarisht dorëheqjen e kabinetit kreut të shtetit.