Çështja Balluku, shpërthen eurodeputetja Strik: Vendosni drejtësi!

Eurodeputetja holandeze Tineke Strik ka ngritur një seri shqetësimesh për situatën aktuale në Shqipëri gjatë një fjalimi në Parlamentin Europian, duke u ndalur në dy çështje të konsideruara prej saj si kritike: dëmtimin e zonave të mbrojtura mjedisore dhe ndërhyrjen politike në proceset e drejtësisë.

Strik, e cila vizitoi Shqipërinë disa javë më parë së bashku me një delegacion parlamentarësh europianë, foli për situatën në zonën e Vjosë-Nartës, por gjithashtu kritikoi vendimin e Kuvendit shqiptar për të mos miratuar heqjen e imunitetit të ish-zëvendëskryeministres Belinda Balluku, pas kërkesës së SPAK për të vijuar hetimet.

Sipas eurodeputetes holandeze, mënyra se si po trajtohen këto çështje mund të ndikojë edhe në procesin e integrimit europian të Shqipërisë.

“E pakuptueshme” dhënia e lejeve para vlerësimit mjedisor në Vjosë-Nartë

Gjatë fjalës së saj në Parlamentin Europian, Strik u ndal te vizita e saj në zonën e Vjosë-Nartës, ku tha se pa nga afër pasojat e ndërhyrjeve të kryera në një zonë me rëndësi të lartë ekologjike.

Ajo përshkroi si shqetësuese ndërtimin e një rruge 7 kilometra të gjatë, përfshirë edhe në zona ku ndodhen habitatet e breshkave, ndërsa theksoi se ligatinat janë dëmtuar dhe lidhja natyrore mes detit dhe lagunave është ngushtuar.

Eurodeputetja e cilësoi të pakuptueshme logjikën e dhënies së lejeve të zhvillimit përpara kryerjes së një vlerësimi të plotë të ndikimit në mjedis.

Sipas saj, është paradoksale që të lejohet një ndërhyrje që mund të shkaktojë dëme dhe më pas të vlerësohet nëse këto dëme janë të pranueshme.

“Është e pakuptueshme të marrësh leje për të bërë dëm me qëllim që më pas të vlerësosh nëse dëmi mund të bëhet”, u shpreh Strik gjatë diskutimit.

Kritika për ndryshimet në ligjin për zonat e mbrojtura

Strik kritikoi gjithashtu ndryshimet ligjore që kanë prekur zonat e mbrojtura në Shqipëri, duke argumentuar se ato bien ndesh me standardet europiane.

Ajo tha se Komisioni Europian ka paralajmëruar më herët se ndryshimet në këtë fushë nuk janë në përputhje me kërkesat e Bashkimit Europian, pasi zonat që duhet të mbrohen nuk mund të hapen për ndërtime që dëmtojnë karakteristikat e tyre natyrore.

Eurodeputetja solli në vëmendje parimin e “mos-prapakthimit” (non-regression), sipas të cilit vendet kandidate për anëtarësim nuk duhet të ndërmarrin hapa që ulin standardet e mbrojtjes europiane.

Ajo theksoi se Shqipëria nuk duhet të krijojë situata të pakthyeshme në terren përpara përfundimit të procesit të negociatave.

PE kërkon shfuqizimin e ligjit dhe moratorium për zonën

Në fjalimin e saj, Strik bëri të ditur se Parlamenti Europian ka miratuar një amendament që kërkon ndryshimin e kuadrit ligjor dhe vendosjen e një moratoriumi për të ndaluar dëmtime të tjera në zonën e Vjosë-Nartës.

Sipas saj, qëllimi është që të shmanget krijimi i fakteve të kryera në terren përpara miratimit të një ligji në përputhje me legjislacionin europian.

Eurodeputetja iu drejtua parlamentit shqiptar duke kërkuar më shumë përgjegjësi për të mos lejuar që kjo çështje të dëmtojë marrëdhëniet me institucionet europiane dhe procesin e integrimit.

Ajo kritikoi edhe qëndrimin e kryeministrit Edi Rama për vijimin e projektit, duke thënë se deklaratat se ai duhet të vazhdojë nuk tregojnë gatishmëri për të shqyrtuar kundërshtimet dhe shqetësimet e ngritura për standardet europiane.

Strik: SPAK është sukses i reformës, por politikanët nuk duhet të mbrohen me imunitet

Pjesa më e fortë e fjalimit të eurodeputetes lidhej me drejtësinë dhe luftën kundër korrupsionit të nivelit të lartë.

Strik vlerësoi punën e SPAK, duke e cilësuar pavarësinë e këtij institucioni si një nga sukseset më të rëndësishme të reformës në drejtësi dhe procesit të vetting-ut.

Sipas saj, fakti që SPAK po heton raste të korrupsionit tregon se reforma ka krijuar mekanizma që lejojnë zbulimin e problemeve në nivelet më të larta të administratës.

Por ajo kritikoi ashpër mbrojtjen politike ndaj zyrtarëve përmes imunitetit parlamentar.

Strik përmendi se SPAK po heton korrupsionin lidhur me projektin mjedisor, por gjithashtu ka kërkuar heqjen e imunitetit për një tjetër rast që lidhet me ish-zëvendëskryeministren Belinda Balluku.

Sipas saj, fakti që Kuvendi shqiptar deri tani ka refuzuar heqjen e imunitetit për Ballukun pengon procesin hetimor.

“Do t’ju bëja thirrje urgjente që ta zhbëni këtë vendim, të lehtësoni hetimin dhe të siguroheni që drejtësia të mund të bëjë punën e saj”, deklaroi eurodeputetja holandeze.

Deklaratat e Tineke Strik vijnë në një moment kur Shqipëria vijon procesin e negociatave me Bashkimin Europian, ndërsa çështjet e mbrojtjes së mjedisit dhe luftës kundër korrupsionit mbeten ndër kriteret kryesore të vlerësimit nga institucionet europiane.

Deklarata e plotë:

“Por do të dëshiroja të ndalesha te ligji për mjedisin sepse, um, unë isha vërtet anëtare e këtij grupi parlamentarësh që, që vizitoi, Shqipërinë pak javë më parë, dhe isha gjithashtu shumë mirënjohëse që u prita nga Ministri i Mjedisit, por edhe nga një komision parlamentar. Kjo ishte shumë informuese për ne.

Ne u takuam gjithashtu, sigurisht, edhe me protestuesit dhe dëgjuam shqetësimet e tyre, dhe shkuam në zonën e Vjosë-Nartës, me qëllim që të shihnim vetë se çfarë po ndodh realisht atje—çfarë janë ato protesta atje, dhe, dhe si mund ta zgjidhim këtë. Um, dhe më duhet të them se, kur shkuam atje, ishte vërtet e trishtueshme të shihje se sa shumë dëm ishte bërë tashmë në atë zonë. Pamë një rrugë 7 km të gjatë që po ndërtohej, edhe përmes dunave ku breshkat kanë zonën e tyre të folezimit, zonën e mbarështimit. Ligatinat ishin tharë, dhe lidhja mes detit dhe lagunave, është ngushtuar, gjë që është një lidhje jetike. Um, dhe, um, ne diskutuam edhe me parlamentin tuaj, dhe dëgjuam se, um, ishte dhënë një leje zhvillimi me qëllim që të kryhej një vlerësim i ndikimit në mjedis, gjë që unë personalisht e gjej mjaft të pakuptueshme—që të marrësh leje për të bërë dëm me qëllim që të vlerësosh nëse dëmi mund të bëhet. Kështu që, kjo çoi në shumë pyetje nga ana ime.

Dhe, dhe gjithashtu kur diskutuam me Ministrin e Mjedisit, um, ai shpjegoi se kjo do të ishte, e lejueshme për momentin sepse kjo zonë tani është pjesë e kategorisë 5, gjë që është gjithashtu rezultat i ndryshimit të ligjit për zonat e mbrojtura, që është miratuar në ’24. Um, dhe Komisioni Europian e bëri të qartë që më parë, kur po miratohej ky ndryshim, se kjo nuk është në përputhje me standardet e BE-së sepse, nëse nuk mund të lejosh ndërtim,  në një zonë që duhet të jetë, e mbrojtur, atëherë ka që tani një paradoks të natyrshëm në këtë mes. Um, por Ministri i Mjedisit tha, ‘Epo, ne duhet t’i përmbushim këto standarde vetëm në fund të vitit të ardhshëm.’ Dhe, dhe kjo është ajo që unë dua ta sfidoj me të vërtetë, dhe, sepse, siç thotë edhe Komisioni, vendet kandidate nuk lejohen që, të bëjnë hapa pas—ekziston ky parim i mos-prapakthimit (non-regression), i cili është absolutisht kyç. Pra, të mos krijohen fakte të kryera në terren, ndonëse e dini që disa standarde duhet të përmbushen, në fund të, pra për mbylljen e kapitujve.

Kjo është edhe arsyeja pse në Parlamentin Europian, um, ne, miratuam një—një amendament. Pra, mazhoranca tha se amendamenti duhet të shfuqizohet, duhet të ketë një ligj të ri në përputhje me standardet e BE-së, por gjithashtu duhet të ketë një moratorium në mënyrë që të mos krijojmë asnjë dëm të mëtejshëm në këtë zonë përpara se të miratohet një ligj që është në përputhje me ligjin e, BE-së. Kështu që, mendoj se ka një përgjegjësi të madhe për parlamentin tani gjithashtu për t’u siguruar që ky element nuk do të minojë apo pengojë negociatat e suksesshme dhe marrëdhëniet me Parlamentin Europian, dhe, dhe Komisionin Europian, gjithashtu, sigurisht. Prandaj, mendoj se, sepse krijova paksa përshtypjen edhe nga mënyra se si Kryeministri thotë, si psh, ‘Ky projekt duhet të vazhdojë,’ që nuk ka një hapje të madhe për t’i parë me të vërtetë—kundërshtimet dhe mundësitë, ose do të thoja me siguri, shkeljen e standardeve të BE-së—Direktivën për Shpendët, Direktivën për Habitatet, etj. Ndaj, ju bëj thirrje vërtet që ta merrni këtë përgjegjësi.

Dhe e di që duhet të jem e shkurtër, ndaj vetëm një, element: E di, mendoj se, fakti që SPAK-u tani po, vepron në mënyrë aq të pavarur është vërtet një sukses i madh i të gjithë procedurës së vetting-ut. Kjo tregon gjithashtu se Shqipëria është në një rrugë të mbarë, por do të thotë gjithashtu se ata—ata tani mund të nxjerrin në dritë gjërat që po shkojnë keq. Pra, tani po zhvillohet ky hetim për, korrupsion lidhur me këtë projekt. Por ka edhe një tjetër, rast korrupsioni, për të cilin SPAK-u ka kërkuar heqjen e imunitetit në parlament, dhe kjo ka të bëjë me Zëvendëskryeministren Balluku. Deri më tani, ky parlament ka refuzuar t’ia heqë imunitetin. Do t’ju bëja thirrje vërtet urgjente që—ta zhbëni këtë, të lehtësoni këtë hetim dhe të siguroheni që drejtësia, të mund të bëhet në përgjithësi. Faleminderit.”