Çfarë ndodhi me nenin 72? PS heq dorë nga imuniteti për Guvernatorin

Vetëm pak më shumë se dy muaj ndajnë dy projektet që prekin ligjin për Bankën e Shqipërisë. Në draftin e korrikut parashikohej mbrojtje e posaçme procedurale për Guvernatorin dhe Zëvendësguvernatorët, ndërsa në nismën e re parlamentare të socialistëve kjo dispozitë nuk figuron më.

Një ndryshim i rëndësishëm është shfaqur në mënyrën se si mazhoranca socialiste po ndërhyn në kuadrin ligjor të Bankës së Shqipërisë. Në një projektligj të publikuar për konsultim në korrik parashikohej një dispozitë që u jepte drejtuesve të Bankës Qendrore një mbrojtje të posaçme ndaj arrestimit, privimit nga liria dhe kontrolleve personale apo të banesës.

Kjo dispozitë nuk është përfshirë në nismën e re të depozituar në Kuvend më 25 shtator 2026 nga deputetë të Grupit Parlamentar të Partisë Socialiste.

Projektligji i ri mban mes firmëtarëve deputeten e PS-së, Milva Ekonomi, e cila është edhe kryetare e Komisionit për Ekonominë, Punësimin dhe Financat. Ndryshe nga drafti integral i hartuar nga Ministria e Financave në muajin korrik, nisma e re nuk propozon një ligj tërësisht të ri për Bankën e Shqipërisë, por ndryshon disa dispozita të ligjit ekzistues nr. 8269/1997.

Çfarë parashikonte drafti i korrikut?

Më 15 korrik 2026, Ministria e Financave publikoi për konsultim projektligjin e ri integral “Për Bankën e Shqipërisë”. Konsultimi publik vijoi deri më 12 gusht.

Në këtë draft, neni 72, me titullin “Dispozita të veçanta për administratorët”, përcaktonte një regjim të posaçëm procedural për Guvernatorin dhe Zëvendësguvernatorët e Bankës së Shqipërisë.

Sipas formulimit të propozuar në atë kohë, drejtuesit e Bankës Qendrore nuk mund të arrestoheshin ose të privoheshin nga liria dhe nuk mund t’i nënshtroheshin kontrollit personal apo kontrollit të banesës pa autorizimin paraprak të Gjykatës Kushtetuese.

Drafti parashikonte një përjashtim në rast flagrance ose kur personi ndiqej menjëherë pas kryerjes së një vepre penale.

Procedura e përcaktuar në projektligj parashikonte gjithashtu që prokurori, për rastet e tjera, t’i drejtohej Gjykatës Kushtetuese për autorizim. Kjo gjykatë do të kishte një afat prej dy javësh për të marrë vendim. Nëse nuk do të shprehej brenda këtij afati, kërkesa do të konsiderohej e refuzuar.

Pra, drafti i korrikut nuk kufizohej vetëm te përcaktimi i statusit institucional të drejtuesve të Bankës së Shqipërisë, por vendoste një procedurë specifike për masat penale dhe kontrollet ndaj tyre.

Çfarë ndryshon në nismën e 25 shtatorit?

Projektligji i depozituar në Kuvend më 25 shtator ndjek një tjetër qasje. Në vend të një ligji të ri integral, deputetët socialistë propozojnë ndërhyrje të kufizuara në ligjin ekzistues për Bankën e Shqipërisë.

Nisma përmban shtatë nene dhe prek disa fusha të funksionimit të Bankës Qendrore, përfshirë financimin monetar, kreditimin e sektorit publik, titujt e qeverisë, rezervën e detyruar dhe çështje që lidhen me statusin e drejtuesve të institucionit.

Megjithatë, dispozita e nenit 72 të draftit të korrikut nuk është pjesë e kësaj pakete.

Në tekstin e ri nuk parashikohet që arrestimi, privimi nga liria apo kontrolli personal dhe i banesës së Guvernatorit ose Zëvendësguvernatorëve të kushtëzohet nga një autorizim paraprak i Gjykatës Kushtetuese, siç përcaktonte drafti i publikuar nga Ministria e Financave.

Kështu, miratimi i projektligjit të 25 shtatorit, në formën e depozituar, nuk do të sillte në ligjin ekzistues mbrojtjen procedurale që ishte propozuar në muajin korrik.

Dy tekste, një ndryshim i dukshëm

Krahasimi mes dy dokumenteve tregon një ndryshim konkret brenda një periudhe pak më të gjatë se dy muaj.

Në korrik, Ministria e Financave propozoi një ligj të ri integral dhe përfshiu një dispozitë specifike për mbrojtjen procedurale të drejtuesve të Bankës së Shqipërisë.

Në shtator, deputetët socialistë paraqitën një paketë ndryshimesh në ligjin ekzistues dhe nuk e përfshinë atë dispozitë.

Dokumentacioni i disponueshëm nuk jep një shpjegim se përse neni 72 nuk është përfshirë në nismën e re. Po kështu, nga dokumentet e bëra publike nuk rezulton nëse projektligji integral i korrikut është tërhequr, është rishikuar apo ndodhet ende në një fazë tjetër të procesit ligjor.

Për rrjedhojë, dokumentet lejojnë të konstatohet ndryshimi mes dy teksteve, por jo të përcaktohet arsyeja politike apo juridike që ka çuar në heqjen e dispozitës.

Në thelb, çështja që mbetet për t’u sqaruar është se çfarë ndodhi me nenin 72 gjatë kalimit nga drafti i korrikut te nisma parlamentare e shtatorit dhe nëse mbrojtja e posaçme procedurale për Guvernatorin dhe Zëvendësguvernatorët do të rikthehet në një fazë tjetër të procesit legjislativ.