Drejtësi e padrejtë: UÇK-ja në pranga, Rama në hije, Vuçiçi buzëqesh

Vendimi i Gjykatës Speciale në Hagë ndaj katër prej figurave kryesore të Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës ka rikthyer në qendër të vëmendjes një debat të ashpër mbi drejtësinë ndërkombëtare, luftën e Kosovës dhe qëndrimet e politikës shqiptare ndaj proceseve gjyqësore që prej vitesh zhvillohen në Hagë.

Më 16 shtator 2026, Dhomat e Specializuara të Kosovës shpallën vendimin ndaj Hashim Thaçit, Kadri Veselit, Rexhep Selimit dhe Jakup Krasniqit. Thaçi dhe Krasniqi u dënuan me nga 25 vite burg, Veseli me 18 vite, ndërsa Selimi me 13 vite. Në total, katër ish-krerët e UÇK-së u dënuan me 81 vite burg.

Vendimi lidhet me akuza për krime lufte, përfshirë ndalimin e paligjshëm ose arbitrar, trajtimin mizor, torturën dhe vrasjen e paligjshme. Në të njëjtën kohë, gjykata i shpalli të pafajshëm për akuzat për krime kundër njerëzimit, për të cilat nuk u konsiderua se ishin provuar përtej standardit të kërkuar.

Por vendimi i sotëm nuk mund të ndahet nga një plagë ende e hapur e Kosovës: mijëra persona të vrarë dhe të zhdukur gjatë luftës, familjet e të cilëve për vite me radhë kanë kërkuar zbardhjen e fatit të të afërmve të tyre.

Pikërisht ky kontrast rikthehet në videon që po qarkullon, ku ngrihet pyetja se çfarë drejtësie është ajo që dënon drejtues të UÇK-së, ndërsa kujtesa e viktimave shqiptare të luftës dhe krimet e forcave serbe mbeten pjesë e një historie ende të dhimbshme.

Në material përmenden varret masive dhe shqiptarët e zhdukur, ndërsa ngrihet një tjetër pikëpyetje mbi mënyrën se si është trajtuar përgjegjësia për krimet e kryera gjatë luftërave në ish-Jugosllavi.

Në këtë kontekst përmendet edhe Ratko Mladiçi, ish-komandanti i Shtabit Kryesor të Ushtrisë së Republika Srpska. Ai u shpall fajtor nga Tribunali për ish-Jugosllavinë për gjenocid, krime kundër njerëzimit dhe shkelje të ligjeve dhe zakoneve të luftës dhe u dënua me burgim të përjetshëm. Apeli në vitin 2021 la në fuqi dënimin.

Krahasimi me rastin e Mladiçit është përdorur prej kohësh në debatin publik shqiptar për të vënë në pikëpyetje mënyrën se si trajtohen përgjegjësitë e palëve në konfliktet e viteve ’90. Megjithatë, rastet gjyqësore nuk janë identike dhe i përkasin proceseve të ndryshme, ndaj krahasimi mbetet kryesisht pjesë e debatit politik dhe publik.

Në qendër të videos vendoset gjithashtu Edi Rama. Kryeministri shqiptar akuzohet për qëndrimet e tij ndaj zhvillimeve që lidhen me Kosovën dhe ish-drejtuesit e UÇK-së, ndërsa mesazhi i videos e lidh emrin e tij me një pretendim të rëndë politik: “Tradhtia ka emër?”

Akuzat shkojnë deri te pretendimi se Rama ka bërë “tradhti kombëtare” dhe se ka ndihmuar politikën serbe duke mos mbështetur mjaftueshëm ish-krerët e UÇK-së në përballjen e tyre me proceset e Hagës.

Këto pretendime përbëjnë një akuzë politike dhe nuk janë një konstatim gjyqësor ndaj kryeministrit shqiptar.

Megjithatë, reagimi i Ramës pas vendimit të sotëm ka qenë i drejtpërdrejtë. Pas shpalljes së dënimeve, ai reagoi publikisht me një mesazh të shkurtër: “MARRE”, duke shprehur kështu qëndrimin e tij ndaj aktgjykimit.

Vendimi i Hagës ka hapur një kapitull të ri në debatin mbi luftën e Kosovës. Për mbështetësit e ish-krerëve të UÇK-së, dënimet përbëjnë një goditje të rëndë ndaj figurave që lidhen me çlirimin e Kosovës. Për gjykatën, bëhet fjalë për përgjegjësi individuale për krime të provuara në kuadër të procesit gjyqësor.

Ndërkohë, vetë gjykata ka theksuar se procesi nuk kishte për objekt legjitimitetin e luftës së UÇK-së apo statusin e Kosovës, por përgjegjësinë penale individuale të të akuzuarve për krimet e përfshira në aktakuzë.

Por përtej sallës së gjyqit mbetet pyetja që vazhdon të rëndojë mbi Kosovën: çfarë ndodh me viktimat, të zhdukurit dhe familjet që ende kërkojnë përgjigje?

Sot, pas vendimit për 81 vite burg në total për katër ish-krerët e UÇK-së, kjo pyetje merr një tjetër peshë.

Dhe pikërisht këtu rikthehet mesazhi i videos: “Tradhtia ka emër?” — një pyetje që tashmë është bërë pjesë e debatit të ndezur publik pas vendimit të Hagës.