Lajm ‘i hidhur’ për shqiptarët, tërmeti i Kolumbisë trondit tregun e kafesë

Tërmeti i fuqishëm që goditi Kolumbinë nuk ka shkaktuar vetëm viktima dhe dëme të konsiderueshme në infrastrukturë. Lëkundjet kanë prekur edhe një prej sektorëve më të rëndësishëm të ekonomisë së vendit, duke ngritur shqetësime për furnizimin ndërkombëtar me kafe dhe duke shkaktuar reagime të menjëhershme në treg.

Tërmeti me magnitudë 7.4 goditi një zonë pranë një prej rajoneve më të njohura të Kolumbisë për prodhimin e kafesë. Sipas të dhënave të raportuara të martën, të paktën 181 persona kanë humbur jetën, ndërsa mijëra të tjerë janë plagosur.

Një nga pasojat më të rëndësishme lidhet me rrjetin rrugor që lidh rajonet e prodhimit të kafesë me portin e Buenaventurës, në brigjet e Oqeanit Paqësor. Përmes këtij korridori transportohet rreth 60% e eksporteve të kafesë së Kolumbisë, ndërsa porti përbën një nyje të rëndësishme për tregtinë ndërkombëtare të vendit.

Federata Kombëtare e Kultivuesve të Kafesë në Kolumbi ka bërë të ditur se terminalet në Buenaventura kanë pezulluar përkohësisht aktivitetin, ndërsa po kryhen kontrolle për të vlerësuar gjendjen e infrastrukturës. Në të njëjtën kohë, rrëshqitjet e dheut kanë bllokuar disa prej rrugëve hyrëse drejt portit, duke vështirësuar transportin e prodhimeve.

Megjithatë, eksportet e kafesë nuk janë ndalur plotësisht. Një pjesë e ngarkesave po vijon të transportohet përmes porteve në bregdetin e Karaibeve, duke shmangur përkohësisht pengesat e krijuara në zonën e Buenaventurës.

Kolumbia është prodhuesi i tretë më i madh i kafesë në botë dhe luan një rol të rëndësishëm në furnizimin e tregut amerikan, duke mbuluar rreth një të pestën e importeve të kafesë në Shtetet e Bashkuara.

Vendi është gjithashtu prodhuesi kryesor në botë i Arabikës së larë me cilësi të lartë, një varietet veçanërisht i kërkuar nga kompanitë e mëdha të industrisë së kafesë dhe markat ndërkombëtare të pjekjes.

Pikërisht për këtë arsye, çdo problem në prodhimin apo transportin e kafesë kolumbiane mund të ketë pasoja përtej kufijve të vendit. Pas tërmetit, tregjet e kafesë reaguan menjëherë.

Kontratat e së ardhmes për Arabikën u rritën deri në 3.26 dollarë për paund, duke arritur nivelin më të lartë të regjistruar prej disa javësh. Më pas çmimi u tërhoq nga ky nivel, ndërsa tregtarët nisën të vlerësonin më me kujdes dëmet dhe ndikimin që tërmeti mund të ketë në furnizimet e ardhshme.

Ende nuk dihet nëse dëmet në infrastrukturë do të sjellin vetëm një ndërprerje të përkohshme apo nëse problemet e transportit dhe përpunimit do të zgjasin. Ekspertët theksojnë se është shumë herët për të përcaktuar përmasat e plota të dëmeve në rrugë, impiante përpunimi dhe struktura të tjera që lidhen me industrinë e kafesë.

Shqetësimeve për furnizimin global u shtohet edhe fenomeni klimatik El Niño. Ndryshimet në temperaturat dhe reshjet në rajonet prodhuese të kafesë mund të ndikojnë negativisht në prodhim, duke e bërë tregun ndërkombëtar edhe më të ndjeshëm ndaj goditjeve të papritura.

Çmimet e Arabikës janë rritur rreth 30% që nga fillimi i qershorit, pjesërisht për shkak të frikës se El Niño mund të ndikojë në prodhimin e vendeve kryesore prodhuese.

Ndërkohë, Kolumbia pritet të ketë një prodhim më të ulët të kafesë gjatë këtij viti. Prodhimi parashikohet në rreth 12.8 milionë thasë me nga 60 kilogramë, nga 14.8 milionë thasë një vit më parë.

Një rënie e tillë e prodhimit e bën situatën pas tërmetit edhe më të ndjeshme për tregun ndërkombëtar. Nëse dëmtimi i infrastrukturës shkakton vonesa të gjata në transport dhe eksport, presioni mbi çmimet mund të shtohet më tej.

Ekspertët e industrisë paralajmërojnë gjithashtu se rezervat e Arabikës në magazinat e bursës Intercontinental Exchange ndodhen tashmë në nivele shumë të ulëta. Për këtë arsye, çdo ndërprerje e zgjatur e furnizimeve nga Kolumbia mund të ndikojë drejtpërdrejt në ekuilibrin e tregut dhe të shtyjë çmimet globale më lart.

Por, për shqiptarët, kjo histori nuk është thjesht një zhvillim ekonomik që ndodh mijëra kilometra larg.

Në Shqipëri, kafeja është kthyer prej kohësh në një pjesë të pandashme të jetës së përditshme. Kafenetë janë të shumta në qytete, lagje e zona turistike, ndërsa një filxhan kafeje është shpesh shoqëruesi i mëngjesit, takimeve, bisedave me miqtë apo edhe i një pauze të shkurtër gjatë ditës.

Në një vend ku kafenetë janë thuajse në çdo cep dhe ku kafeja konsumohet me një ritëm të lartë, çdo lëvizje e rëndësishme në tregun ndërkombëtar mund të reflektohet herët a vonë edhe te konsumatori shqiptar.

Nëse problemet e furnizimit nga Kolumbia zgjasin dhe çmimet ndërkombëtare vijojnë të rriten, efektet mund të shfaqen edhe në tregun vendas. Kjo do të thotë se një tronditje që nis me një tërmet në Kolumbi mund të përfundojë në mënyrë shumë më të drejtpërdrejtë në tavolinat e kafeneve shqiptare.

Pra, tërmeti ka goditur Kolumbinë, por një pasojë e mundshme mund të mbërrijë deri te filxhani i kafesë në Shqipëri.

Dhe për shqiptarët, që duket se e kanë një lidhje të veçantë me kafenë, ky mund të jetë vërtet një lajm “i hidhur”: nëse tregu global tronditet, edhe kafeja e përditshme mund të kushtojë më shumë.