Mali me dosje të prapambetura nuk shembet as në vitin 2030

Naim Noka / Mali me dosje të prapambetura që ka mbuluar sistemin gjyqësor shqiptar është një dëshmi e dështimit të plotë të reformave që supozohej të sjellnin drejtësi dhe efikasitet.

Raportet e fundit mbi situatën në Gjykatën e Shkallës së Parë dhe Gjykatën e Apelit flasin për një kaos të përmasave tronditëse, me mijëra çështje që kanë mbetur të bllokuara për vite të tëra dhe një burokraci të kalbur që po shkatërron besimin e qytetarëve në drejtësinë e vendit të tyre.

Është ironike dhe njëkohësisht absurde që qeveria ka dalë me premtime të reduktimit të stokut të dosjeve në një periudhë dyvjeçare, ndërkohë që, siç e tregon vetë raporti i Këshillit të Lartë Gjyqësor (KLGJ), koha mesatare për të zgjidhur një çështje është katërfishuar gjatë viteve të fundit. Si mundet një sistem që kërkon 1,250 ditë për të zgjidhur një çështje civile, të shpresojë të ulë volumin e dosjeve të mbetura, kur gjithçka tregon një regres të qartë?

Në vend që të merremi me plane dhe strategji të zgjatura deri në vitin 2030, qeveria dhe institucionet përgjegjëse duhet të japin llogari se si e kanë lejuar që kjo situatë të përshkallëzohet kaq shumë. Mijëra qytetarë të cilët kërkojnë drejtësi po detyrohen të presin mbi një dekadë për një vendim, ndërsa stoku i dosjeve në Gjykatën Administrative të Apelit ka arritur shifra absurde prej 23,056 çështjesh. Kjo është një shkelje flagrante e të drejtave të qytetarëve për gjykim të shpejtë dhe të drejtë.

Nëse do të shikojmë statistikat e raportuara, ka çështje që kanë mbetur pezull për mbi 14 vjet! Kjo është një periudhë kohore që do të shkatërronte çdo perceptim për drejtësi. Ndërkohë që politikanët vazhdojnë të mburren me reformat e drejtësisë, njerëzit e zakonshëm vazhdojnë të mbyten nga malet e dosjeve të mbetura pezull dhe të shtyhen drejt ndërmjetësimit, një procedurë që në shumë raste favorizon më të fortin dhe jo drejtësinë.

Dhe çfarë ofron strategjia e re? Në vend që të zgjidhen çështjet e mbartura në gjykata, sistemi ka vendosur të mbështetet në mekanizma si ndërmjetësimi, duke pretenduar se kjo do të forcojë efikasitetin. Në të vërtetë, kjo është thjesht një përpjekje për të zhvendosur përgjegjësinë nga gjykatat dhe për të minimizuar transparencën e procesit gjyqësor.

Gjykatat tona nuk vuajnë vetëm nga mali me dosje , por edhe nga një mungesë e theksuar e llogaridhënies dhe transparencës. Nëse kemi arritur në pikën ku një çështje civile zgjat mbi një dekadë, atëherë kemi një sistem drejtësie që ka dështuar në thelb. Përballë kësaj situate, premtimet për reduktim të stokut të dosjeve janë thjesht fasadë për të mbuluar paaftësinë dhe dështimin e një reforme që ka shkaktuar më shumë dëme sesa zgjidhje.