Eurodeputetët kërkojnë hetim urgjent

Një valë pezullimesh dhe kufizimesh ndaj llogarive në Instagram dhe Facebook që publikonin materiale nga protestat e “Revolucionit Flamingo” në Shqipëri ka sjellë reagimin e disa eurodeputetëve, të cilët i kanë kërkuar Komisionit Europian të hetojë nëse Meta ka respektuar rregullat e Bashkimit Europian për platformat online.

Më shumë se 30 anëtarë të Parlamentit Europian kanë firmosur një letër drejtuar Komisionit, duke kërkuar verifikimin e mënyrës se si janë trajtuar llogaritë që dokumentonin protestat dhe nëse praktikat e përdorura nga kompania janë në përputhje me Aktin e Shërbimeve Digjitale, të njohur si DSA.

Eurodeputetja Alexandra Geese e ka cilësuar situatën si një rast që kërkon hetim të posaçëm. Sipas saj, mënyra se si janë prekur llogaritë e lidhura me protestat ngre pikëpyetje për kufijtë e moderimit të përmbajtjes në platformat sociale.

Në një deklaratë, Geese tha se ajo që ka ndodhur në Shqipëri është e barasvlershme me censurën. Ajo argumentoi gjithashtu se pikërisht për raste të tilla ekzistojnë rregullat europiane që synojnë të vendosin detyrime mbi platformat e mëdha online.

Qindra llogari të prekura nga raportimet

Sipas të dhënave të mbledhura nga organizata jofitimprurëse Repro Uncensored, vala e kufizimeve ka nisur në fund të gushtit dhe në shumicën e rasteve lidhet me ankesa për shkelje të të drejtave të autorit.

Organizata thotë se ka verifikuar rreth 100 raste të llogarive të prekura nga masat e Metës, ndërsa vlerëson se numri real mund të jetë disa qindra, pasi raportimet vazhdojnë të mbërrijnë.

Në të paktën 70 raste, sipas grupit që ka monitoruar situatën, janë dokumentuar fshirje të postimeve dhe videove nga protestat, kufizime të llogarive dhe humbje të disa funksioneve të bashkëpunimit.

Martha Dimitratou, themeluese e Repro Uncensored, ka thënë se modeli i raportimeve dallon nga praktikat e zakonshme të moderimit për shkak të përqendrimit të tyre te e njëjta lëvizje qytetare.

Sipas saj, disa llogari kanë marrë në një periudhë të shkurtër nga pesë deri në dhjetë ankesa për të njëjtin material, pas të cilave kanë ardhur masa gjithnjë e më të forta, deri në çaktivizimin e llogarisë.

Organizata pretendon se kombinimi i raportimeve të përsëritura, objektivave të njëjta dhe rasteve ku pretendohet se raportimet janë kryer kundrejt pagesës përbën tregues të një aktiviteti të koordinuar. Këto janë gjetje dhe pretendime të organizatës dhe jo një përfundim përfundimtar i një hetimi zyrtar.

Rasti i Arjan Koçit dhe raportimet për 1,800 dollarë

Një nga rastet e dokumentuara është ai i Arjan Koçit, shtetas britaniko-shqiptar që prej muajit qershor publikonte në Instagram pamje nga protestat në Tiranë.

Koçi kishte publikuar edhe pamje ajrore të protestave të filmuara me dron, të cilat morën miliona shikime në platforma të ndryshme. Më 20 gusht, ai nisi të merrte një numër të madh njoftimesh nga Meta për ankesa mbi të drejtat e autorit.

Sipas dëshmisë së tij, pesë prej raportimeve vinin nga i njëjti burim dhe nga e njëjta adresë emaili. Koçi vendosi të kontaktonte personin që kishte bërë ankesat.

Sipas Koçit, personi i tha se ishte paguar 1,800 dollarë për të raportuar llogaritë dhe se do të tërhiqte ankesat nëse do të merrte pagesë. Ai pretendoi se mund të pranonte edhe kriptomonedha.

Kur Koçi refuzoi, personi i sugjeroi që ta çaktivizonte llogarinë për një javë, në mënyrë që ta mbante të sigurt.

Personi i identifikuar nga Koçi nuk iu përgjigj më përpjekjeve për kontakt dhe as kërkesave të WIRED për koment. Pretendimi për pagesën, për rrjedhojë, mbetet pjesë e dëshmisë së Koçit dhe nuk është një fakt i konfirmuar në mënyrë të pavarur.

Çfarë është “brigading”?

Ekspertët e të drejtave digjitale e kanë lidhur këtë mënyrë veprimi me atë që njihet si “brigading”, pra përdorimin e koordinuar të mekanizmave të raportimit të një platforme për të shkaktuar masa ndaj një llogarie.

Kian Vesteinsson, zëvendësdrejtor për politikat teknologjike dhe kërkimin mbi të drejtat digjitale në Freedom House, argumenton se raportimet masive për të drejtat e autorit mund të keqpërdorin mekanizmat që platformat kanë krijuar për të identifikuar përmbajtje problematike.

Sipas tij, një aktor nuk ka nevojë të marrë kontrollin e një llogarie për ta dëmtuar atë. Mjafton keqpërdorimi i mekanizmave të raportimit, përmes pretendimeve të rreme për pronësinë e materialeve dhe përsëritjes së ankesave.

Vesteinsson ka vënë në dukje gjithashtu ndikimin e kuadrit amerikan të të drejtave të autorit, përfshirë DMCA-n, në mënyrën se si platformat amerikane trajtojnë njoftimet për shkelje të copyright-it.

Meta: Llogaritë u hoqën gabimisht dhe janë rikthyer

Nga ana e saj, Meta ka pranuar se llogaritë në fjalë ishin hequr gabimisht dhe se ato janë rikthyer.

Një zëdhënës i kompanisë tha se përdoruesit kanë në dispozicion një mekanizëm apelimi për rastet kur mendojnë se një vendim për përmbajtjen është marrë gabimisht.

Meta, megjithatë, nuk ka komentuar pretendimet specifike për një fushatë të koordinuar raportimesh.

Akuzat ndaj qeverisë shqiptare dhe qëndrimi i Ramës

Përfaqësues të protestave kanë ngritur dyshime se pas raportimeve mund të ketë një përpjekje për të kufizuar ekspozimin e lëvizjes në rrjetet sociale. Këto janë akuza të protestuesve dhe nuk janë provuar si përgjegjësi e qeverisë shqiptare.

Kryeministri Edi Rama i ka mohuar kategorikisht këto pretendime. Ai ka deklaruar se qeveria nuk ka lidhje me çaktivizimin apo kufizimin e llogarive dhe se nuk zotëron kapacitetin teknik për të realizuar një operacion të tillë.

Ndërkohë, llogaria e Koçit është rikthyer, por ai pretendon se përmbajtja e tij vijon të jetë subjekt i një “shadow ban”, term që përdoret për një kufizim të dukshmërisë së postimeve pa mbylljen formale të llogarisë.

Komisioni Europian: Hetimi ndaj Metës është në vazhdim

Çështja tashmë është futur edhe në vëmendjen e Komisionit Europian.

Zëdhënësi i Komisionit, Thomas Regnier, konfirmoi më 11 shtator se institucioni po e shqyrton çështjen e moderimit të përmbajtjes nga Meta dhe e lidhi atë me hetimin që Komisioni ka hapur më herët për dyshimet mbi “shadow banning” të zërave politikë. Regnier theksoi se nuk do të paragjykohet rezultati përfundimtar i hetimit.

Komisioni ka sqaruar gjithashtu se Akti i Shërbimeve Digjitale synon t’u japë përdoruesve mekanizma për të kundërshtuar vendimet e pajustifikuara të moderimit të përmbajtjes.

Ndërkohë, letra e eurodeputetëve kërkon që rasti i llogarive shqiptare të shqyrtohet në mënyrë specifike dhe të përcaktohet nëse veprimet e Metës kanë qenë në përputhje me detyrimet që rrjedhin nga kuadri europian.

Hetimi pritet të sqarojë nëse bëhet fjalë për një seri gabimesh të mekanizmave të automatizuar të moderimit, për keqpërdorim të sistemit të raportimeve nga palë të treta apo për shkelje të tjera të rregullave të platformës dhe kuadrit europian.