Ndahet nga jeta akademiku Emin Riza

Është ndarë nga jeta në moshën 89-vjeçare akademik Emin Riza, një nga figurat më të rëndësishme të studimeve shqiptare në fushën e arkitekturës tradicionale dhe trashëgimisë kulturore. Humbja e tij shënon fundin e një epoke të tërë kërkimi dhe përkushtimi ndaj identitetit ndërtimor dhe historik të vendit.

I lindur më 3 korrik 1937 në Shkodër, Emin Riza i kushtoi dekada të tëra punës shkencore dhe akademike, duke u shndërruar në një autoritet të pakontestueshëm në dokumentimin dhe mbrojtjen e trashëgimisë materiale shqiptare. Veprimtaria e tij u shtri kryesisht pranë Institutit të Monumenteve të Kulturës, ku kontribuoi si studiues, pedagog dhe specialist i nivelit të lartë.

Gjatë karrierës së tij të gjatë, Riza la gjurmë të thella në studimin e qyteteve historike dhe banesave tradicionale shqiptare. Ai është autor i një sërë veprash me vlerë të jashtëzakonshme shkencore, mes të cilave spikat studimi “Qyteti–Muze i Gjirokastrës” (1980), që trajton në mënyrë të detajuar strukturën urbane dhe vlerat arkitektonike të qytetit, si dhe monografia “Banesa shqiptare me qoshk” (2018), një analizë e plotë mbi tipologjinë dhe karakteristikat e banesave popullore.

Trashëgimia e tij akademike është e pasur dhe e gjerë: 16 monografi dhe mbi 130 artikuj shkencorë të botuar në revista të specializuara, ku ai trajtoi në mënyrë sistematike arkitekturën popullore, strukturat ndërtimore dhe zhvillimin historik të qyteteve shqiptare. Riza luajti gjithashtu një rol kyç si kryeredaktor i botimeve shkencore “Studia Albanica” dhe “Monumentet”, duke ndikuar drejtpërdrejt në avancimin e studimeve mbi trashëgiminë kulturore.

Kontributi i tij nuk u kufizua vetëm në kërkimin shkencor. Ai ishte një ndër nismëtarët e hartimit të ligjit për trashëgiminë kulturore dhe një nga figurat kryesore në përgatitjen e dosjeve që çuan në përfshirjen e Gjirokastrës dhe Beratit në Listën e Trashëgimisë Botërore të UNESCO-s. Për këtë angazhim të jashtëzakonshëm, ai u nderua me tituj të rëndësishëm, përfshirë “Qytetar Nderi” në Gjirokastër dhe Berat, si dhe u vlerësua si anëtar i jashtëm i Akademisë së Shkencave dhe Arteve të Kosovës.

Komuniteti akademik dhe institucionet e trashëgimisë kulturore kanë shprehur ngushëllimet për ndarjen nga jeta të një prej figurave më të shquara të kësaj fushe, duke e cilësuar humbjen e tij si një goditje të madhe për kulturën dhe shkencën shqiptare.

Homazhet në nderim të akademikut Emin Riza do të zhvillohen pranë agjencisë funerale “Alba 2000”, ndërsa ceremonia e përcjelljes për në banesën e fundit do të mbahet në orën 16:00, në varrezat e Tufinës.

REAGIMI:

Është ndarë nga jeta në moshën 89-vjeçare akademik Emin Riza, një nga studiuesit më të njohur shqiptarë në fushën e trashëgimisë kulturore dhe arkitekturës tradicionale.

Ai lindi më 3 korrik 1937 në Shkodër. Me një karrierë të gjatë si studiues, pedagog dhe specialist në Institutin e Monumenteve të Kulturës, akad. Riza ka dhënë një kontribut të spikatur në dokumentimin, mbrojtjen dhe promovimin e trashëgimisë materiale shqiptare.
Ndër veprat e tij më të rëndësishme janë “Qyteti–Muze i Gjirokastrës” (1980), një studim themelor mbi trashëgiminë ndërtimore të Gjirokastrës, banesat karakteristike dhe vlerat e saj si qytet-muze, si edhe “Banesa shqiptare me qoshk” (2018), monografi e botuar nga Akademia e Shkencave, e cila trajton tipologjinë e banesave popullore shqiptare me qoshk dhe vlerat e tyre arkitektonike.

Akademik Riza ishte autor i 16 monografive, pesë prej tyre në bashkautorësi, si edhe i 134 artikujve shkencorë të botuar në revista të specializuara, ndër to “Studia Albanica”, “Arkitektura popullore shqiptare” dhe “Monumentet”, ku trajtoi tipologjitë e banesave popullore, strukturat ndërtimore dhe trashëgiminë e qyteteve historike.

Ai ishte gjithashtu kryeredaktor i revistave “Studia Albanica” dhe “Monumentet”, duke nxitur botimin e studimeve mbi trashëgiminë kulturore shqiptare. Akademik Riza ishte nismëtar i Ligjit “Për trashëgiminë kulturore” dhe kryesues i grupit të punës për përgatitjen e dosjeve të Gjirokastrës dhe Beratit për UNESCO-n, ç’ka kontribuoi në përfshirjen e këtyre qyteteve në Listën e Trashëgimisë Botërore. Për kontributin e tij të jashtëzakonshëm në ruajtjen dhe promovimin e trashëgimisë kulturore, akademik Emin Riza u nderua me titullin “Qytetar Nderi” i Gjirokastrës dhe i Beratit. Ai ishte gjithashtu anëtar i jashtëm i Akademisë së Shkencave dhe Arteve të Kosovës, një vlerësim i rëndësishëm i autoritetit të tij shkencor në mbarë hapësirën shqiptare.

Akademia e Shkencave e Shqipërisë dhe Komisioni i Përhershëm i Trashëgimisë Kulturore i shprehin familjes, miqve, komunitetit akademik dhe bashkëpunëtorëve ndër vite të akademik Emin Rizës ngushëllimet më të sinqerta për këtë humbje të madhe njerëzore dhe shkencore.

Homazhet do të mbahen sot në ambientet e agjencisë funerale Alba 2000, pranë Medresesë. Ceremonia e përcjelljes për në banesën e fundit do të zhvillohet në orën 16:00, në varrezat e Tufinës.