­

Kërcënimi i gazetarit Osman Stafa, sipas denoncimit të bërë publik prej tij, është një alarm që shkon shumë përtej një konflikti mes një gazetari dhe një kompanie. Nëse një subjekt që ushqehet prej buxhetit të shtetit përdor fuqinë ekonomike për të intimiduar gazetarë, protestues apo qytetarë kritikë, atëherë problemi nuk është më vetëm një kompani. Problemi është modeli.

Në Shqipëri po krijohet një kastë e re biznesmenësh që nuk mjaftohen më me fitimin e tenderëve. Ata kërkojnë edhe heshtjen. Heshtjen e medias. Heshtjen e qytetarëve. Heshtjen e kujtdo që guxon të pyesë se si janë ndërtuar këto perandori financiare.

Paraja e madhe të verbon. Të jep ndjesinë e paprekshmërisë. Të krijon bindjen se çdo kritik mund të blihet, të frikësohet ose të mbyllet. Sidomos kur ngritja nuk ka ardhur nga konkurrenca e lirë, por nga dera e pushtetit.

 Kur një kompani që përfiton qindra milionë euro nga fondet publike sillet sikur është mbi ligjin, lind një pyetje themelore: kush e ka krijuar këtë ndjenjë paprekshmërie?

Sepse askush nuk bëhet kaq i fortë vetëm nga bilanci financiar. Të fortë të bën mbështetja politike. Të fortë të bën bindja se askush nuk do të të prekë. Se institucionet do të shohin nga ana tjetër.

Historia shqiptare ka treguar se disa oligarkë nuk lindën nga tregu. Ata u prodhuan nga pushteti. U ushqyen me tenderë. U rritën me kontrata publike. Dhe më pas filluan të sillen si pronarë të shtetit.

Nëse sot kërcënohet një gazetar, nesër mund të kërcënohet një aktivist, një biznes i vogël apo çdo qytetar që refuzon të heshtë.

Prandaj ky nuk është vetëm një test për drejtësinë. Është një test për vetë shtetin. Nëse institucionet nuk reagojnë ndaj çdo pretendimi për kërcënim ndaj gazetarëve, atëherë mesazhi që përcillet është i qartë: ai që ka më shumë para, ka edhe më shumë pushtet.

Demokracia nuk matet me numrin e zgjedhjeve. Matet me lirinë e gazetarit për të bërë pyetje pa pasur frikë nga telefonatat, presionet apo kërcënimet e atyre që janë pasuruar me paratë e qytetarëve.

Nga rrugët te energjia: Si u shndërrua 4 A-M në një nga përfituesit më të mëdhenj të tenderëve publikë?

Publik.al

Brenda pak vitesh, kompania 4 A-M, e administruar nga Ardit Metaliaj, ka kaluar nga një emër i njohur në sektorin e ndërtimit të rrugëve në një nga përfituesit më të mëdhenj të kontratave publike edhe në sektorin energjetik.

Sipas të dhënave të publikuara nga Agjencia e Prokurimit Publik, kompania vijon të jetë pjesë e kontratave shumëmilionëshe me institucione shtetërore, përfshirë edhe KESH-in, ku në vitin 2026 rezulton të jetë modifikuar një kontratë e rëndësishme pune.  

Grafiku i xhiros së kompanisë tregon një rritje të jashtëzakonshme: nga rreth 3.3 milionë euro në vitin 2012, në afro 50 milionë euro në vitin 2024. Një zgjerim i tillë ngre pyetjen nëse ky sukses është produkt vetëm i tregut apo edhe i aksesit të privilegjuar në fondet publike.

Nga asfalti te linjat 20 kV

Rasti më i fundit lidhet me një procedurë të OSHEE-së në Korçë për ndërtimin e rrjetit 20 kV në Pogradec.

Sipas dokumenteve të publikuara, në garë morën pjesë vetëm dy operatorë ekonomikë. Oferta fituese e 4 A-M rezultoi shumë pranë fondit limit, me një diferencë minimale, çka ka nxitur diskutime mbi nivelin real të konkurrencës në procedurë. Këto janë elemente që, në vetvete, nuk provojnë shkelje, por janë faktorë që zakonisht analizohen në auditime dhe hetime të prokurimeve publike.

Lind gjithashtu një pyetje tjetër: si arriti një kompani që u konsolidua në ndërtimin e rrugëve të fitojë me ritëm edhe projekte të rëndësishme në infrastrukturën energjetike?

Lidhjet që kërkojnë transparencë

Në hapësirën publike dhe në media janë publikuar prej vitesh pretendime për lidhje familjare ose biznesi mes Ardit Metaliajt dhe biznesmenit Bashkim Ulaj. Këto pretendime janë përsëritur nga media të ndryshme, por nuk janë konfirmuar nga një vendim gjyqësor apo deklarim zyrtar i institucioneve kompetente.

Pikërisht për këtë arsye, çdo hetim serioz duhet të fokusohet jo te thashethemet, por te dokumentet: pronësia përfituese, fluksi i pagesave, procedurat e tenderimit, konfliktet e mundshme të interesit dhe marrëdhëniet kontraktore.

Kur fondet publike përqendrohen

Shqetësimi nuk lidhet vetëm me një kompani.

Problemi është modeli që krijohet kur një numër i kufizuar operatorësh ekonomikë fitojnë vazhdimisht kontrata me vlera shumë të larta në sektorë të ndryshëm të ekonomisë, nga rrugët te energjia dhe infrastruktura.

Në këto raste, institucionet e kontrollit kanë detyrimin të verifikojnë: nëse ka pasur konkurrencë reale; nëse kriteret janë hartuar në mënyrë të paanshme; nëse çmimet përputhen me tregun; nëse ekziston konflikt interesi ose koordinim mes operatorëve.

Këto nuk janë vetëm pyetje politike. Janë pyetje që lidhen drejtpërdrejt me mënyrën se si administrohen paratë e taksapaguesve.

Në një shtet ligjor, sa më i madh të jetë përfitimi nga fondet publike, aq më i madh duhet të jetë edhe standardi i transparencës dhe i llogaridhënies.