PROTESTA – Shënimet e një gazetari

Gazetari dhe publicisti Thoma Gëllçi ka botuar librin “PROTESTA – Shënimet e një gazetari”, një përmbledhje shkrimesh publicistike që trajtojnë protestën si të drejtë qytetare dhe instrument demokratik. Në parathënien e shkruar nga Lutfi Dervishi, vepra vlerësohet si një vështrim satirik mbi pushtetin, politikën dhe shoqërinë shqiptare.

Protesta, demokracia dhe marrëdhënia mes qytetarit dhe pushtetit janë në qendër të librit më të ri të Thoma Gëllçit, “PROTESTA – Shënimet e një gazetari”. Vëllimi sjell së bashku shkrime publicistike të krijuara në periudha të ndryshme, të cilat lidhen nga një ide e përbashkët: e drejta për të kundërshtuar padrejtësinë dhe për të kërkuar llogari nga ata që qeverisin.

Gëllçi e përshkruan librin jo si një histori të protestave apo si një manual për organizimin e tyre, por si një përmbledhje vëzhgimesh, kritikash dhe qëndrimesh të formuara gjatë viteve të ndjekjes së zhvillimeve politike e shoqërore në Shqipëri. Përmes shkrimeve të tij, autori vë në diskutim jo vetëm veprimet e pushtetit dhe të institucioneve, por edhe indiferencën qytetare dhe prirjen për t’u pajtuar me atë që nuk funksionon.

Libri i kushtohet protestuesit, qytetarit që refuzon të qëndrojë spektator përballë vendimeve që ndikojnë jetën e tij. Sipas autorit, demokracia nuk mund të kufizohet vetëm te vota që hidhet një herë në katër vjet, ndërsa e drejta për të protestuar duhet të mbetet e paprekur, pavarësisht se cilat parti janë në pushtet.

Lutfi Dervishi: Satira si pasqyrë e tranzicionit shqiptar

Parathënia e librit mban firmën e gazetarit Lutfi Dervishi, i cili e vendos veprën në traditën e satirës politike shqiptare, duke sjellë në vëmendje edhe emra si Faik Konica dhe Fan Noli. Sipas tij, “PROTESTA” ndërtohet si një mozaik fejtonesh, parodish, pamfletesh dhe esesh me karakter filozofik e qytetar.

Në vlerësimin e Dervishit, Gëllçi e sheh shoqërinë shqiptare përmes një këndvështrimi të dyfishtë: nga përvoja e drejtpërdrejtë me realitetin e tranzicionit dhe nga distanca kritike e krijuar gjatë tri dekadave mes Tiranës dhe Shteteve të Bashkuara të Amerikës.

Një nga boshtet kryesore të librit, sipas parathënies, është lëvizja qytetare e njohur si “Revolucioni i Flamingove”, e lidhur me protestat mbi 100-ditore në Tiranë, të cilat nisën pas zhvillimeve që lidhen me zonën e Zvërnecit dhe Sazanit.

Përmes ironisë dhe personazheve simbolike, autori synon të vërë në dukje mekanizmat e pushtetit, marrëdhëniet mes partive dhe mënyrën se si, sipas këndvështrimit të tij, ruajtja e kontrollit politik mund të mbizotërojë mbi interesin qytetar.

Në këtë univers satirik, Edi Rama përfaqësohet nga figura e “Palloit të Pushtetit”, ndërsa Sali Berisha nga “Bufi i Kënetës”. Këto personazhe përdoren për të kritikuar mënyrën se si dy kampet politike, pavarësisht përplasjeve të vazhdueshme, mund të shfaqin ngjashmëri kur bëhet fjalë për ruajtjen e ndikimit dhe kontrollin e garës politike.

Nga “Njeriu i Divanit” te “Diella”, personazhet që ironizojnë shoqërinë

Një tjetër element i veçantë i librit është krijimi i figurave satirike që përfaqësojnë sjellje dhe fenomene të shoqërisë shqiptare.

“Njeriu i Divanit” simbolizon qytetarin që ankohet për problemet e përditshme, por heziton të reagojë; “Nesti Angoni” përfaqëson zyrtarin që i paraqet dështimet si suksese përmes statistikave, ndërsa “Diella”, e konceptuar si ministre e inteligjencës artificiale, shërben si një tjetër mjet për të ironizuar politikën dhe raportin e saj me pakënaqësinë qytetare.

Përmes këtyre personazheve, Gëllçi trajton pasivitetin, burokracinë, propagandën dhe besnikërinë ndaj liderëve politikë, duke e kthyer satirën në një mënyrë për të diskutuar problemet e tranzicionit.

Dervishi ndalet gjithashtu te krahasimi mes kulturës së protestës në Shtetet e Bashkuara dhe asaj në Shqipëri. Ai përmend shembuj si Rosa Parks dhe protestat sindikale në SHBA për të vënë në dukje rëndësinë e organizimit qytetar dhe të mbrojtjes së të drejtave.

Në këtë këndvështrim, protesta nuk paraqitet thjesht si reagim ndaj një vendimi politik, por si shprehje e vetëdijes qytetare dhe si pjesë e rëndësishme e funksionimit të demokracisë.

Një ftesë për debat, jo për miratim të pakushtëzuar

Në mesazhin e tij për botimin, Thoma Gëllçi thekson se nuk pretendon të ketë pasur gjithmonë të drejtë dhe se shkrimet i ka shkruar duke shprehur mendimet e tij, pa synuar t’u pëlqejë të gjithëve.

Ai i fton lexuesit ta marrin librin jo domosdoshmërisht për të rënë dakord me qëndrimet e tij, por për të reflektuar mbi protestën, demokracinë dhe përgjegjësinë e qytetarit. Për autorin, edhe kundërshtimi dhe mendimet e ndryshme janë pjesë e debatit që një vepër e tillë synon të nxisë.

Gëllçi falënderon botuesin dhe redaktorin Naim Zoto, shtëpinë botuese “Naimi”, si dhe Art Design M&B dhe Bujar Karoshin për kontributin në përgatitjen grafike të librit. Mirënjohje të veçantë shpreh edhe për Lutfi Dervishin, autorin e parathënies.

“PROTESTA – Shënimet e një gazetari” pritet të gjendet së shpejti në libraritë e Tiranës, ndërsa mund të porositet edhe në Amazon përmes adresës: https://www.amazon.com/gp/product/9928818339.

Përtej humorit dhe kritikës politike, libri ngre një pyetje që mbetet e hapur për shoqërinë shqiptare: çfarë ndodh me demokracinë kur qytetari heq dorë nga e drejta dhe përgjegjësia për të reaguar?