Tenderi i reagentëve: skema e përjashtimit dhe fituesi i paracaktuar

Një procedurë me fond publik prej 83.9 milionë lekësh ekspozon një model të njohur në prokurimet shtetërore: konkurrencë formale, përjashtim selektiv dhe shpallje fituesi me ofertën më të lartë.

Tenderi për “Blerje kite reagent dhe materiale mjekësore për analizat e matësit në gjak (astrupograma)”, i zhvilluar nga Operatori i Blerjeve të Përqendruara, tërhoqi pesë operatorë ekonomikë. Katër prej tyre dorëzuan oferta: KRIJON, MEDFAU, EVITA dhe SWISSMED.

Rezultati final nuk pasqyron logjikën ekonomike të një gare publike. Fitues u shpall SWISSMED me ofertë 71.4 milionë lekë, ndonëse kishte alternativa dukshëm më të ulëta. MEDFAU, për shembull, ofertoi rreth 63.4 milionë lekë — një diferencë që përkthehet në rreth 90 mijë euro më pak për buxhetin e shtetit.

Ky devijim nga parimi i “ofertës më të favorshme ekonomike” u arrit përmes filtrit të kritereve teknike. Të gjithë operatorët konkurrues u skualifikuan mbi këtë bazë, duke e kthyer procesin në një procedurë me një ofertë reale të vlefshme: atë të fituesit.

Ky mekanizëm — formulim i ngushtë i specifikimeve teknike dhe interpretim selektiv i tyre — përbën instrumentin kryesor për orientimin e tenderëve drejt një subjekti të paracaktuar.

Të dhënat historike e thellojnë profilin e rastit. SWISSMED ka përfituar rreth 22 milionë euro nga fondet publike në vitet e fundit, duke ndërtuar një ekspozim të konsiderueshëm ndaj buxhetit të shtetit.

Në dokumentacion, kompania figuron në pronësi të Argita Bojaxhiut. Megjithatë, indicie të forta sugjerojnë për një pronësi faktike të lidhur me deputetin socialist Vasil Llajo. Transferimi i aksioneve në emër të një pale të tretë, përpara marrjes së mandatit, dhe struktura e pagesës me këste nga fitimet e ardhshme, përbëjnë elementë tipikë të një zhvendosjeje formale, jo reale, të pronësisë.

Kontrata e shitjes së kuotave nuk parashikon likuidim të menjëhershëm, por një skemë të varur nga performanca e kompanisë pas transferimit. Kjo nënkupton ruajtje të kontrollit ekonomik nga pala transferuese, pavarësisht ndryshimit formal në regjistër.

Dy nga operatorët e përjashtuar, MEDFAU dhe EVITA, kanë depozituar ankim në Komisionin e Prokurimit Publik. Pretendimet e tyre fokusohen në shkelje të barazisë në garë dhe përdorim të njëanshëm të kritereve teknike.

Rasti është aktualisht në shqyrtim administrativ, por struktura e procedurës dhe elementët e identifikuar e vendosin atë në kufijtë e një hetimi penal për manipulim tenderi dhe konflikt interesi.