“Washington Times”: Shqipëria është kthyer në narko-shtet

Një vrasje e hapur dhe brutale jashtë aeroportit kryesor të Shqipërisë muajin e kaluar ka intensifikuar frikën se aleati i NATO-s po zhytet më thellë nën sundimin e krimit të organizuar — me udhëheqësit e opozitës që paralajmërojnë se vendi po i afrohet statusit të parë real të një narco-shteti në Evropë.

Gilmando Dani, një drejtues i rrjetit kriminal Shullazi, u vra në një breshëri plumbash në dritë të ditës teksa kthehej në Shqipëri nga Spanja më 11 nëntor.

Në një video të incidentit, një skuadër atentatorësh dalin nga një automjet i parkuar për të sulmuar sedanin luksoz të bosit të krimit. Plumbat e automatikëve shihen duke goditur makinën, ndërsa sulmuesit konfirmojnë qetësisht se viktima ka vdekur dhe më pas largohen nga vendngjarja.

Kritikët thonë se skena të tilla po bëhen gjithnjë e më të zakonshme në Shqipëri. Rrjeti kriminal i Shullazit është i përfshirë në disa aktivitete, përfshirë trafikun e drogës. Udhëheqësit e opozitës dhe ekspertët ndërkombëtarë kundër narkotikëve paralajmërojnë se Shqipëria është shndërruar në një pikënisje ballkanike për kartelët e drogës nga Amerika Latine dhe një qendër kyçe e tregtisë evropiane të marijuanës.

“Degët shqiptare të kartelëve narco-terroristë të Amerikës së Jugut janë aktualisht transportuesit kryesorë të kësaj droge nga Amerika e Jugut drejt Evropës, kontrollojnë çmimin e saj në Europë dhe vazhdojnë të forcojnë ndikimin e tyre edhe në tregun amerikan,” tha ish-kryeministri Sali Berisha për The Washington Times.

Berisha dhe anëtarë të tjerë të Partisë Demokratike të qendrës së djathtë kanë kërkuar që Presidenti amerikan Donald Trump të caktojë zyrtarisht kartelët shqiptare të drogës si organizata narco-terroriste.

Berisha tha se qeveria amerikane nën udhëheqjen e Presidentit Biden ka mbyllur sytë ndaj tregtisë së narkotikëve që lulëzoi gjatë mandatit të kryeministrit socialist Edi Rama, i cili ka qeverisur që nga viti 2013.

Sekretari i Shtetit Antony Blinken, gjatë vizitës në vend më 15 shkurt 2024, i ofroi “vlerësim” Ramës, të cilin e përshkroi si “partner të jashtëzakonshëm për Shtetet e Bashkuara” për rolin e tij në mbështetjen e përpjekjeve amerikane për refugjatët afganë dhe në Ukrainë.

Bashkimi Demokrat Ndërkombëtar, një federatë partish qendër-djathtiste dhe kristiandemokrate, miratoi këtë muaj një rezolutë ku akuzon Partinë Socialiste të Shqipërisë për lehtësimin e “infiltimit kriminal në kontrata publike, ndërtim dhe turizëm.”

Vetë Berisha u sanksionua nga administrata e Biden për korrupsion në vitin 2021 dhe u ndalua të hynte në SHBA — një vendim që ai e konteston si politik.

Korrupsioni dhe krimi i organizuar kanë qenë prej kohësh problem në Shqipëri që nga shembja anarshike e komunizmit në vitet 1990. Gjatë dekadës së fundit, rrjetet kriminale shqiptare kanë zgjeruar lidhjet me organizata kriminale në Itali, si Ndrangheta (Kalabria) dhe Camorra (Napoli), si dhe grupe të reja në Amerikën Latine.

Këto lidhje kanë nxitur një valë të re dhune në Evropë, me jehona të dhunës së drogës në Amerikën Latine.

Më 29 shtator në Bruksel, mijëra qytetarë kaluan pranë trupit të një të dyshuari trafikanti droge shqiptar. Trupi mbeti i varur për orë të tëra. Ishte vrasja e parë e këtij lloji në Belgjikë, por kjo është një taktike e zakonshme e kartelëve meksikanë për t’i dhënë një mesazh të tjerëve.

Dëshmia e tregtisë së lulëzuar të drogës në Shqipëri mund të gjendet në një vend të papritur — skyline-n në rritje të qytetit.

Tirana në fillim të viteve 1990 kishte vetëm disa semaforë. Sot po përjeton një bum dramatik ndërtimesh. Vitin e kaluar, ndërtimi përbënte 14.4% të prodhimit të përgjithshëm ekonomik të Shqipërisë, sipas Eurostat — një shifër më e lartë se në çdo vend tjetër të Evropës. Qeveria miratoi së fundmi 16 pallate të larta në Tiranë — njëri prej të cilëve, nëse ndërtohet, do të ketë pamje nga Ambasada e SHBA.

“Sipas organizatave ndërkombëtare kundër krimit, një pjesë e konsiderueshme e bumit të ndërtimit në Tiranë — veçanërisht projekte mbi 10 kate — besohet se mbështetet nga sindikata kriminale duke përdorur fitimet nga droga për larjen e parave,” shkruan Tirana Times këtë vit.

Në vend tjetër, një e treta e popullsisë jeton nën kufirin e varfërisë, dhe më shumë se 1 milion shqiptarë kanë lënë vendin që nga rënia e komunizmit në 1991. Ata përdorin sistemin tradicional “hawala” të bankës informale, që lejon transferimin e shpejtë të kapitalit. Trafikantët shqiptarë e kanë shfrytëzuar këtë sistem.

Rama ka shpallur një sërë masash të reja për të frenuar tregtinë gjithnjë e më të hapur të narkotikëve — një betejë që ka përcaktuar shumë nga trazirat politike të vendit.

Kryeministri ka nisur fushata kundër drogës — duke përfshirë një bastisje dramatike në 2014 në qendrën e kultivimit të kanabisit në Lazarat, që tërhoqi vëmendjen ndërkombëtare kur u bë një betejë e hapur. Megjithatë, industria e paligjshme jo vetëm që ka mbijetuar, por edhe ka evoluar.

Legalizimi i marijuanës për përdorim mjekësor në 2023 ka nxitur një rritje të re të tregtisë së drogës. Sindikatat shqiptare kanë zhvilluar teknika diskrete të kultivimit, dhe ndikimi i tyre shtrihet përtej Ballkanit. Madje në Skoci, fermerët shqiptarë të marijuanës raportohet se janë kontrabanduar përmes varkave të vogla për të kryer aktivitete të paligjshme.

Qeveria e Ramës, sipas udhëheqësve të opozitës, ka kthyer pjesën më të madhe të sistemit gjyqësor kundër kundërshtarëve politikë në vend që të luftojë krimin. Ata përmendin arrestimin njëvjeçar të kryebashkiakut të Tiranës, Erion Veliaj. Arrestimi i tij pa akuza të shpejta ka ngritur shqetësime në BE mbi sundimin e ligjit dhe pavarësinë gjyqësore në Shqipëri, duke krijuar dyshime mbi drejtësinë procedurale. Kritiku sheh ndjekjen dhe trajtimin gjyqësor si simptomë të dobësive institucionale më të gjera, ku përpjekjet anti-korrupsion mund të përdoren për qëllime politike, jo për forcimin e qeverisjes.

“Në 2017, ndërsa shërbeja si Ministër i Brendshëm, më informuan për një listë prej 126 oficerësh të lartë të Policisë së Shtetit që … ishin denoncuar te Prokuroria për Krime të Rënda si të përfshirë me banda droge,” tha ish-ministri i Brendshëm Dritan Demiraj, i cili tani jeton në SHBA.

Në të ashtuquajturat narco-shtete, kalbja institucionale fshin kufijtë midis qeverisë, forcave të sigurisë dhe organizatave kriminale. Sistemi i drejtësisë gjithashtu dobësohet. Modele të tilla janë parë më parë në Kolumbi ose Afganistan.

“Nëse përfaqësuesit e zgjedhur të një shteti anëtar të NATO-s janë të përfshirë në krim të organizuar,” tha Demiraj, “NATO përballet me sfida reale dhe të menjëhershme të sigurisë. Një vend i tillë mund të bëhet lidhja e dobët në aleancë, një mundësi që Rusia, Kina apo Irani mund ta shfrytëzojnë për të destabilizuar vendin nga brenda.”/Washington Times