Dosja që mbeti në sirtarët e misterit dhe heshtja e pushtetit

Sot mbushen saktësisht 12 vite nga dita kur kryeqyteti u trondit nga një prej ngjarjeve më të rënda dhe më të bujshme të kronikës kriminale në Shqipëri. Më 27 qershor të vitit 2014, në zemër të Tiranës, u ekzekutua me armë zjarri biznesmeni dhe bankieri i njohur, Artan Santo.

Edhe pse ka kaluar më shumë se një dekadë, drejtësia shqiptare ka dështuar të japë një përgjigje për pyetjen që rëndon prej vitesh: Kush e urdhëroi eliminimin e tij dhe pse?

Atentati në mes të ditës që tronditi opinionin publik

Ishte një mëngjes i zakonshëm kur 58-vjeçari Artan Santo po shkonte si çdo ditë drejt zyrës së tij. Pak metra larg hyrjes së selisë qendrore të Bankës “Credins”, në një nga zonat më të monitoruara dhe më të populluara të Tiranës (ish-Blloku), dy persona të maskuar me skafandra dhe të veshur me të zeza, të cilët lëviznin me një motor të fuqishëm, u afruan dhe qëlluan me gjakftohtësi disa herë në drejtim të tij.

Atentati ndodhi para syve të dhjetëra kalimtarëve dhe u regjistrua i gjithi nga kamerat e sigurisë. Autorët u larguan me shpejtësi drejt zonës së Liqenit Artificial, duke humbur çdo gjurmë.

Mobilizimi rekord që doli “bllof”: Menjëherë pas ngjarjes, Policia e Shtetit ngriti pika të shumta kontrolli, aktivizoi Forcat Kombëtare të Sigurisë (FNSH), repartin elitë RENEA dhe ngriti në fluturim edhe helikopterë për ndjekjen e vrasësve. U ofrua një shpërblim prej 100 mijë eurosh për çdo informacion të vlefshëm, por pa asnjë rezultat.

Hetimet në qorrsokak: Një dosje pa autorë

Në ditët dhe muajt e parë pas krimit, u sekuestruan qindra pamje filmike, u morën në pyetje dhjetëra dëshmitarë dhe u hetuan disa pista, që lidheshin kryesisht me aktivitetin e tij të shtrirë në dy sektorë me peshë të madhe:

 Sektori Bankar: Santo ishte bashkëpronar dhe drejtor i përgjithshëm i Bankës “Credins”, banka e parë me kapital 100% shqiptar.

 Sektori i Medias: Ai kishte investuar fuqishëm në media përmes “Scan TV” dhe “Focus Group” (ku përfshiheshin Gazeta Shqiptare, BalkanWeb e Radio Rash).

Pavarësisht rëndësisë së viktimës dhe impaktit që ky krim pati në botën e biznesit dhe të politikës, dosja u zvarrit dhe sot konsiderohet si një nga misteret më të mëdha të pazbardhura të post-komunizmit.

Miqësitë e vjetra dhe heshtja e sotme e Kryeministrit

Përtej anës procedurale dhe dështimit të organeve të drejtësisë, ajo që vihet re çdo vit në këto përvjetorë është një harresë e qëllimshme ose e diktuar.

Përpara se të ekzekutohej, Artan Santo njihej për lidhjet e tij të ngushta me elitën politike të vendit, e në veçanti me Kryeministrin Edi Rama, me të cilin ndante një miqësi të deklaruar dhe të afërt. Në kohën kur ndodhi ngjarja, kreu i qeverisë premtoi zbardhje të shpejtë dhe vënien e autorëve para përgjegjësisë.

Sot, 12 vite më pas, pyetja që ngrihet natyrshëm në opinionin publik është: Pse kryeministri nuk e kujton më ish-mikun e tij të ngushtë? Heshtja e liderëve politikë ndaj figurave që dikur i kishin në krah, sidomos kur bëhet fjalë për krime të këtyre përmasave që kanë mbetur pa autor, vazhdon të ngrejë hije të rënda dyshimi mbi atë se çfarë fshihet pas njërës prej vrasjeve më enigmatike të historisë moderne shqiptare.