Pas 5 vitesh sorollatje, SPAK merr kallëzimin e Ledion Mziut

“Shtëpitë e ‘5 Majit’ dhe shteti që i shemb qytetarët bashkë me muret e tyre”

Nga redaksia Publik.al

Në Shqipërinë e “Rilindjes Urbane”, shteti nuk rindërton por  rrënon. Dhe shpesh, jo vetëm shtëpitë, por edhe shpresën. Historia e Ledion Mziut, i cili u tërhoq zvarrë nga çatia e shtëpisë së tij përpara se buldozerët e Bashkisë Tiranë ta kthenin në pluhur atë që përfaqësonte jetën, mundin dhe kujtimet e familjes së tij, është më shumë se një rast individual: është një akt akuze ndaj një sistemi që nuk njeh më kufij moralë.

Nga “rindërtimi” te shkatërrimi me uniformë

Në emër të “interesit publik”, mëngjesin e 19 janarit 2022, policia dhe Inspektorati i Mbrojtjes së Territorit rrethuan rrugën “5 Maji” me makineri të rënda. Njerëz të thjeshtë, me dokumente pronësie në duar, u trajtuan si pushtues të territorit të vet. Një 33-vjeçar, Ledion Mziu, u tërhoq zvarrë nga çatia, babai i tij u arrestua, ndërsa shtëpia e familjes u shemb brenda orëve — pa vendim gjykate, pa paralajmërim, pa dinjitet.

Ajo që ndodhi nuk ishte një “incident urbanistik”. Ishte një abuzim i organizuar nga një pushtet lokal që, për vite me radhë, ka shkelur ligjin nën pretekstin e zhvillimit. Projekti “Tirana Riverside”, me emrin e bujshëm të arkitektit Stefano Boeri, është kthyer në simbol të grabitjes urbane të shekullit XXI. Aty ku duhej të kishte banesa sociale për viktimat e tërmetit, po ngrihen kulla luksi me fasada të shtrenjta — dhe pas çdo m2 betoni, fshihet një histori si ajo e Mziut.

SPAK, vonesë që vret besimin

Kallëzimi i Ledion Mziut u end për katër vite nëpër prokurori e gjykata, si një dosje pa adresë. Nga SPAK në Prokurorinë e Tiranës, nga Tirana në gjykata, nga pushimi i çështjes tek rikthimi sërish në SPAK. Vetëm pas pesë vitesh një gjykatë vendosi që drejtësia duhej të fillonte nga e para. Pesë vite! Në çdo vend normal, zvarritja e një hetimi për shkatërrim prone nga vetë pushteti do të ishte skandal kombëtar. Në Shqipëri, është thjesht lajmi i radhës.

SPAK, që është ngritur si shpresa e fundit e qytetarëve kundër pandëshkueshmërisë, po përballet me testin më të qartë të besueshmërisë së tij: do të hetojë vallë zyrtarët e lartë të Bashkisë Tiranë që firmosën shembjet, apo do të bëhet pjesë e ritualit të zakonshëm të heshtjes?

“Interesi publik” që ka emër privat

Kryetari i Bashkisë, Erion Veliaj, e ka shitur prej vitesh propagandën e “Tiranës moderne” si projekt për qytetarin. Por qytetarët e “5 Majit” janë shembur për t’u hapur vend oligarkëve të ndërtimit, jo të pastrehëve.

Shtëpitë e tyre u shkatërruan në emër të një “interesi publik” që u kthye shpejt në interesa private, një formulë që në Shqipëri është bërë ligj.

Në çdo lagje, në çdo projekt, në çdo tender, fjala “rindërtim” ka humbur kuptimin e saj të vërtetë dhe është shndërruar në sinonim të pastrimit të pronës, zhdukjes së rezistencës dhe betonizimit të qytetit.

Shteti që nuk pyet, as nuk dëgjon

Ledion Mziu sot punon në një servis makinash në Itali.

Ai është fytyra e një Shqipërie që ikën, jo sepse do luks, por sepse kërkon dinjitet.

Në fjalët e tij të thjeshta  “këtu nuk ke asgjë të sigurt” përmblidhet e gjithë e vërteta e një shteti që e ka harruar detyrën më themelore: të mbrojë qytetarin e vet.

Në vend që të mbrojë shtëpitë, qeveria ndërton propaganda; në vend që të dëgjojë qytetarët, dërgon fadromat. Dhe SPAK, që duhet të jetë institucioni i shpresës, shpesh është bërë thjesht stacioni i fundit i zhgënjimit.

Kur drejtësia vonon, krimi sundon

Çështja e “5 Majit” nuk është thjesht për disa banesa të shembura. Është për një kulturë pushteti që shemb gjithçka që nuk i bindet: ligjin, pronën, dinjitetin.

Në një vend normal, kjo histori do të mbyllej me hetime, dënime dhe dëmshpërblime.

Në Shqipëri, mbyllet me një postim në Facebook dhe një video propagandistike për “rilindjen e qytetit”.

Por për sa kohë ka njerëz si Ledion Mziu që nuk dorëzohen, që kërkojnë drejtësi edhe nga mërgimi, ka ende një shpresë të vogël se kjo tokë mund të bëhet më shumë se një kantier për oligarkët, mund të bëhet sërish një vend për njerëzit.

Drejtësia që vonon nuk është drejtësi. Është padrejtësi e institucionalizuar.