Rriten mbi 21% çmimet e zarzavateve

Shkaqet e rritjes, dobësitë në prodhim, kërkesa për eksport dhe turizmi

Çmimet e zarzavateve po rriten në mënyrë jo të zakontë gjatë dy muajve të fundit, edhe pse jemi në kulmin e sezonit bujqësor. INSTAT ka publikuar një raport të cilin tregohet se grupi i zarzavateve dhe patateve ka përjetuar një rritje vjetore të çmimeve prej mbi 21% në korrik, ndërsa në qershor kjo rritje ishte akoma më e lartë, me mbi 26%.

Tregtarët pohojnë se ky rritje është pasojë e ndikimeve të ofertës dhe kërkesës që kanë ndodhur njëkohësisht. Kjo vit solli një rënie në sipërfaqen e kultivuar me qepë dhe patate në zonën e Korçës, çka rezultoi në një ofertë më të ulët në treg për këto produkte. Megjithatë, kërkesa është rritur për shkak të turizmit dhe eksporteve. Shtimi i numrit të vizitorëve të huaj ka shtuar kërkesën për zarzavate dhe patate nga supermarketet dhe hotelet. Kjo gjithashtu ka sjellë një rritje të pazakontë të kërkesës për eksport. Tregtarët me pakicë tregojnë se prodhimet më të mira vendase janë të destinuara për eksport, ndërsa ata po hasin vështirësi në gjetjen e furnizimeve.

Ndërkohë që kërkesa ka rritur presionin gjatë këtij sezoni, sipërfaqja e tokës të mbjellë nuk po zgjerohet me ritme të njëjta. Popullsia në zonat rurale po bie me ritme të larta, duke reduktuar sipërfaqen e mbjellur me ngastra të vogla që shërbejnë për treg dhe për vetë-konsum. Probleme të tjera si copëzimi i tokës, problemet me pronësinë dhe kostot e larta të prodhimit po pengojnë investimet e reja në sektorin bujqësor.

Pasojat e kësaj situate janë çmimet e larta të zarzavateve dhe patateve, që kanë qëndruar mbi 100 lekë për kilogram gjatë gjithë vitit, ndryshe nga vitin e kaluar kur ishin 70 lekë. Edhe pse qeveria ka orientuar fermerët të mbjellin më shumë grurë për të mbrojtur kornizën e prodhimit nga importi, situata ka krijuar një hendek në furnizimin e zarzavateve. Pranvera e lagësht dhe me shira ka goditur prodhimin lokal, duke rritur kërkesën për zarzavate dhe patate vendase dhe me pasojë edhe çmimet.

Fermerët tregojnë se çmimet e prodhimeve bujqësore dhe blegtorale do të mbeten të larta, pasi mungesa e fuqisë punëtore në fshat po redukton sipërfaqet e mbjellura dhe ndikon në prodhim. Ndryshimet klimatike dhe ndikimet e tjera po ndikojnë në bujqësinë, duke bërë të vështirë të parashikohet një trend i qëndrueshëm i rritjes së prodhimit bujqësor.

Në kohën kur ndikimet ndërkombëtare si lufta në Ukrainë dhe kushtet klimatike kanë ndihmuar sezonin bujqësor, kjo ecuri pozitive nuk mund të jetë e qëndrueshme gjithë vitin. Ndërkohë, eksporti i zarzavateve është rritur me 16% në 6-mujorin e parë të vitit, por zgjerimi i sasisë është 8%. Kjo tregon për një situatë të pasigurtë në tregun ndërkombëtar. Të dhënat e INSTAT tregojnë për një rritje të eksporteve në sasi gjatë dekadës së tretë të tranzicionit 2010-2020, por aktualisht rritja është e ngadaltë dhe ndikuar nga shumë faktorë.

Situata aktuale nxit shqetësime tek fermerët dhe ekspertët, duke bërë që prodhimtaria bujqësore të jetë një temë e diskutuar thelbësisht.