35 ditë protestë pa parti, me shpresën për një Shqipërie të re

Për herë të parë në më shumë se tre dekada pluralizëm, Shqipëria po përjeton një formë të pazakontë reagimi qytetar: një protestë që vijon çdo ditë, e nisur dhe e mbajtur gjallë nga vetë qytetarët.

Janë bërë 35 ditë që bulevardi përpara Kryeministrisë nuk mbetet bosh. Qytetarë nga Tirana, qytete të tjera dhe diaspora mblidhen çdo ditë pa struktura partiake, pa organizime të dirigjuara dhe pa mbështetje logjistike politike. Ajo që i bashkon është një kërkesë e vetme dhe e qartë: ndryshim real.

Gjatë 35 viteve të fundit, vendi ka parë protesta të forta, revolta dhe tubime masive, por rrallëherë një mobilizim ka qenë kaq i qëndrueshëm dhe i pavarur nga politika tradicionale. Pikërisht kjo e bën këtë lëvizje të veçantë dhe me peshë.

E nisur fillimisht si një reagim kundër një projekti në Zvërnec, protesta u shndërrua shpejt në një revoltë më të gjerë kundër mënyrës së qeverisjes. Në shesh nuk dëgjohen më vetëm thirrje kundër kryeministrit, por edhe kundër figurave kryesore të politikës ndër vite. Mesazhi është i qartë: pakënaqësia nuk është selektive, por gjithëpërfshirëse.

Përgjatë këtyre javëve, qeveria ka ndjekur disa qasje: nga injorimi fillestar, te minimizimi i protestës, e deri te akuzat dhe përplasjet me protestuesit. Megjithatë, pjesëmarrja në rritje, veçanërisht në ditën e 35-të, dëshmon se energjia e protestës nuk është shuar.

Kjo lëvizje nuk është një sinjal vetëm për qeverinë aktuale. Ajo përbën një mesazh të drejtpërdrejtë edhe për opozitën tradicionale. Për vite me radhë janë organizuar protesta politike, por asnjëra nuk ka arritur të krijojë një mobilizim të përditshëm, të qëndrueshëm dhe të pavarur nga strukturat partiake.

Ky realitet nxjerr në pah një problem më të thellë: qytetarët janë të gatshëm të reagojnë, por një pjesë e madhe e tyre nuk ndihen të përfaqësuar nga aktorët ekzistues politikë. Në këtë kuptim, protesta është një kritikë e hapur ndaj gjithë sistemit politik.

Në thelb, kjo është ndoshta risia më e madhe që ka sjellë kjo lëvizje. Për herë të parë pas shumë vitesh, nuk sfidohet vetëm një qeveri, por një model i tërë i të bërit politikë. Vihet në pikëpyetje ideja e një rotacioni të zakonshëm mes pushtetit dhe opozitës, duke kërkuar diçka më thelbësore.

Pavarësisht se si do të përfundojë kjo protestë, një fakt tashmë është i dukshëm: një brez i ri qytetarësh ka treguar se ndryshimi mund të nisë nga poshtë, duke rikthyer besimin dhe shpresën në duart e vetë shoqërisë.