nga importi i energjisë te shtrenjtimi i ushqimeve

Ndryshimet klimatike nuk janë më vetëm një çështje mjedisore. Ato po shndërrohen në një faturë të drejtpërdrejtë ekonomike për Shqipërinë, duke goditur energjinë, bujqësinë, çmimet e ushqimeve dhe financat publike.

Vetëm pak muaj pasi eksportoi energji elektrike falë prurjeve të larta në kaskadën e Drinit, vendi është detyruar të blejë energji nga jashtë. Korporata Elektroenergjetike Shqiptare ka kontraktuar importe me vlerë rreth 41.5 milionë euro për periudhën korrik-shtator, ndërsa kërkesa është rritur ndjeshëm për shkak të temperaturave të larta dhe sezonit turistik.

Në qershor, konsumi i energjisë u rrit me gati 14% krahasuar me të njëjtën periudhë të vitit të kaluar, duke arritur nivele rekord. Shqipëria mbetet e ekspozuar ndaj kushteve atmosferike, pasi mbi 95% e prodhimit vendas varet nga hidrocentralet dhe prurjet e lumenjve.

Por ndikimi nuk ndalet te energjia.

Fermerët mes thatësirës dhe stuhive

Sektori bujqësor po përballet me një realitet të ri klimatik. Periudha të gjata pa reshje po ndërpriten nga stuhi intensive me breshër, të cilat brenda pak minutash mund të shkatërrojnë prodhimin e një viti.

Gjatë javëve të fundit, breshëri goditi zonat e Maliqit, Kolonjës, Elbasanit dhe Zavalinës, duke dëmtuar grurin, elbin, qepët, pemët frutore, vreshtat dhe kulturat e tjera bujqësore. Në disa raste fermerët raportuan humbje që kalojnë gjysmën e prodhimit.

Dëme të konsiderueshme pati edhe në blegtori, ku goditjet nga rrufetë shkaktuan humbjen e dhjetëra krerëve bagëti.

Për fermerët shqiptarë, të cilët në pjesën më të madhe nuk kanë sigurim të prodhimit, çdo fenomen ekstrem përkthehet në humbje financiare të drejtpërdrejta.

Ushqimet po shtrenjtohen

Pasojat e motit ekstrem po reflektohen edhe në treg.

Sipas të dhënave të INSTAT, çmimet e perimeve u rritën me 8.5% në qershor, pikërisht në periudhën kur zakonisht oferta vendase është më e lartë dhe çmimet priren të bien.

Edhe pse në formimin e çmimeve ndikojnë faktorë si eksportet, kostot e transportit, mungesa e fuqisë punëtore dhe marzhet tregtare, temperaturat e larta, nevoja për më shumë ujitje dhe dëmet nga breshëri po shtojnë presionin mbi kostot e prodhimit.

Zjarret shtojnë barrën financiare

Vera e këtij viti ka treguar edhe një herë se temperaturat ekstreme rrisin ndjeshëm rrezikun e zjarreve.

Operacionet për shuarjen e flakëve kanë angazhuar zjarrfikës, Forcat e Armatosura dhe helikopterë ushtarakë në disa qarqe të vendit. Çdo ndërhyrje përkthehet në shpenzime për karburant, pajisje, personel dhe logjistikë, ndërsa dëmet në pyje, turizëm dhe ekonomi lokale janë shumë më të mëdha.

Në këtë sfond, Shqipëria vazhdon të mos ketë avionë të specializuar zjarrfikës, duke rritur varësinë nga mjetet tokësore dhe ndihma ajrore ushtarake.

El Niño nuk është shpjegimi i vetëm

Ekspertët theksojnë se fenomeni El Niño nuk është shkaktari i vetëm i situatës. Ndikimi i tij në Shqipëri është kryesisht indirekt, ndërsa kushtet atmosferike në rajonin e Mesdheut dhe prirja afatgjatë e ndryshimeve klimatike luajnë rolin kryesor.

Temperaturat mbi mesataren shumëvjeçare dhe reshjet gjithnjë e më të çrregullta po krijojnë një realitet të ri ekonomik, ku shteti detyrohet të importojë energji, fermerët përballen me humbje të përsëritura dhe konsumatorët paguajnë më shtrenjtë produktet bazë.

Në fund, ndryshimet klimatike nuk maten vetëm me gradë Celsius. Ato maten me miliona euro importe energjie, prodhim bujqësor të humbur, çmime më të larta në treg dhe një barrë gjithnjë e më të madhe për ekonominë shqiptare.