Licencat mbeten në sirtar, ndërsa miliona euro qarkullojnë në ilegalitet

Rikthimi i basteve sportive në një treg të ligjshëm dhe të kontrolluar në Shqipëri po shndërrohet në një proces pa afat të qartë. Pavarësisht se janë ndërmarrë hapa ligjorë për hapjen e garës për 10 licenca të basteve online, deri në vjeshtën e vitit 2026 procesi nuk ka prodhuar rezultat konkret. Ndërkohë, aktiviteti që duhej të kalonte nën kontrollin e institucioneve vijon të zhvillohet në një treg informal, ku mbikëqyrja dhe transparenca mbeten problematike.

Vonesa e licencimit, që zgjat prej afro dy vitesh, nuk është thjesht një çështje procedurash administrative. Ajo ka pasoja të drejtpërdrejta financiare për shtetin, ndërsa të ardhurat e munguara nga ky aktivitet vlerësohen në rreth 2 miliardë lekë. Në vend që të krijohej një sistem ku operatorët do të ushtronin aktivitetin përmes licencave dhe nën kontrollin ligjor, tregu duket se ka mbetur në duart e aktorëve që veprojnë jashtë tij.

Një prej pikave më të debatueshme është vetë procesi i përzgjedhjes së operatorëve. Mungesa e një zgjidhjeje për ndarjen e licencave ka ushqyer dyshimet mbi interesat që mund të fshihen pas zvarritjes. Në këtë kontekst, vëmendja është drejtuar edhe nga anëtarët e Komisionit të Licencave, për të cilët janë ngritur pretendime lidhur me pasuri të konsiderueshme, prona luksoze dhe lidhje të mundshme me subjekte të diskutueshme. Këto pretendime kërkojnë transparencë dhe verifikim, veçanërisht në një proces që duhet të garantojë konkurrencë dhe besueshmëri.

Call center-at dhe ambientet e tjera, në qendër të tregut informal

Ndërsa institucionet nuk po arrijnë të përmbyllin procedurat e licencimit, aktiviteti i basteve të paligjshme ka gjetur hapësira të reja për t’u zhvilluar. Sipas problematikave të evidentuara në treg, ambientet e call center-ave janë kthyer në një prej formave të ushtrimit të këtij aktiviteti, duke krijuar një realitet ku operatorë të ndryshëm veprojnë pa një kontroll të unifikuar.

Edhe ambiente si sallat e bilardove përballen me një klimë pasigurie, ku vendosja e tabelave paralajmëruese për distancimin nga bastet duket se është kthyer në një mënyrë për të shmangur kontrollet dhe ndërhyrjet e papritura të policisë.

Ky realitet ngre pikëpyetje mbi efektivitetin e institucioneve përgjegjëse për kontrollin e sektorit. Autoriteti i Mbikëqyrjes së Lojërave të Fatit, AKEP dhe Policia e Shtetit kanë përgjegjësi të ndryshme në këtë fushë, por koordinimi mes tyre mbetet një prej elementeve kyçe për të frenuar aktivitetin e paligjshëm.

Nga mbyllja e pikave fizike te lulëzimi i basteve të paligjshme

Problematika e sotme lidhet drejtpërdrejt me vendimin e fundit të vitit 2018, kur u mbyllën pikat fizike të basteve sportive. Masa synonte të frenonte përhapjen e lojërave të fatit, por zhvillimi i teknologjisë dhe kalimi i aktivitetit në internet krijuan një terren të ri, më të vështirë për t’u kontrolluar.

Në vend që tregu të zhdukej, një pjesë e tij u zhvendos në platforma online dhe struktura që funksionojnë jashtë sistemit të licencuar. Përgjatë viteve, goditja e rrjeteve që dyshohet se kanë ndërtuar dhe administruar këtë infrastrukturë ka mbetur një tjetër sfidë për organet ligjzbatuese.

Në këtë kontekst përmenden edhe emra si Arlind Bruçi dhe I. Dokle, të cilët në materialet që qarkullojnë për këtë sektor lidhen me pretendime për ndikim të konsiderueshëm në tregun informal. Pretendimi se këta aktorë kontrollojnë rreth 90% të tij është një çështje që kërkon verifikim nga institucionet përkatëse dhe nuk mund të konsiderohet fakt i konfirmuar pa të dhëna zyrtare.

Tetë vite më pas, shteti ende nuk ka një përgjigje

Pothuajse tetë vite pas mbylljes së pikave fizike, Shqipëria gjendet përballë një paradoksi: aktiviteti i basteve nuk është zhdukur, por as nuk është vendosur plotësisht nën kontrollin e një tregu të ligjshëm. Licencat mbeten pa u dhënë, operatorët informalë vijojnë të shfrytëzojnë hapësirat e krijuara dhe buxheti i shtetit humbet të ardhura që mund të siguroheshin përmes një sistemi transparent.

Në këto kushte, pyetja nuk është më vetëm se kur do të hapet tregu i basteve online, por edhe pse një proces me pasoja kaq të mëdha ekonomike dhe institucionale vazhdon të zvarritet. Pa transparencë për licencimin, kontroll real mbi aktivitetin informal dhe përgjegjësi për institucionet që duhet të mbikëqyrin sektorin, çdo premtim për formalizim rrezikon të mbetet vetëm në letër.