-Në vend të një ndjese për pamundësinë e pjesëmarrjes në protestën e sotme.
A nuk po dallohet gjithnjë më qartë nga beteja për Teatrin që halli i gangut qeverisës nuk qenkësh vetëm rrënimi i kompleksit historik ku ndodhen sot dy ndërtesat e teatrove? As vetëm tjetërsimi i pronës publike? Nga teknika e mbrapshtë që po përdoret ndaj njerëzve të Teatrit si dhe ndaj publikut – nga njëra anë kulaçi dhe nga tjetra kërbaçi – po kuptohet vullneti për të vënë nën kontroll, madje mundësisht nën komandë, Teatrin.
Përse vallë kështu?
Sepse Teatri është vëllai siamez i demokracisë. Dhe një agresion ndaj demokracisë nuk mund të mos përthyhet automatikisht në goditje ndaj Teatrit. Në historinë e qytetërimit europian Teatri lindi pikërisht në të njëjtën hapësirë dhe të njëjtat rrethana, në Greqinë e lashtë, ku lindën edhe e shumta e shkencave që ende i trashëgojmë e i zhvillojmë, ashtu si edhe vetë demokracia. Aq të ndërthurur ishin motër e vëlla ose vëlla e motër, sa shpesh qenë të njëjtat turma prej 4.000 vetash që, nga njëra anë, dyndeshin në amfiteatrot e hapura dhe reagonin gjithë ashk ndaj tragjedive a komedive, ndërsa nga ana tjetër rrëmbushnin sheshet duke bërtitur për të vendosur luftën ose paqen.
Kur ajo demokraci e drejtpërdrejtë – e tillë sikundër qe atëherë – mori teposhtën afërmendsh që vëllai saj siamez reagoi i pari ndaj sinjaleve të lëngatës, d.m.th. Teatri. Kush sheh sot komeditë e Aristofanit mund të arsyetojë vetë se çfarë simptomash duhet të kishte përkapur komediografi provokator nga ajo dekadencë demokracie në Qytetin e vet. Ishte epoka kur bëhej fjalë për qytete-shtetet.
Ju ka qëlluar, për shembull, ta njihni Kukurecaxhiun e Aristofanit? Jo? “Kukurecaxhi” ia pati përkthyer profesionin Spiro Çomora. Me gojët e dy personazheve bënte satirë me të Aristofani në skenën e hapur të Teatrit. Nuk e kam librin për duarsh këtu ku ndodhem, por më ka qëlluar ta shoh në disa skena dhe e mbaj mend dialogun politik, kur pikërisht Kukurecaxhiut i mbushnin mendjen për ta zgjedhur si qeveritar të Qytetit pakashumë si vijon:
-Si mund të qeveris unë kur nuk jam veçse një kukurecaxhi i thjeshtë?
-Pikërisht prandaj, ngaqë nuk ke asnjë vlerë tjetër përveçse të qenit kukurecaxhi, je më i përshtatshmi për të qeverisur.
-Mirëpo unë s’kam bërë studime për këtë punë, nuk ia kam idenë, di vetëm diçka me të dëgjuar.
-Ja, pikërisht prandaj, meqë i di gjërat si diçka me të dëgjuar, je më i përshtatshmi për të qeverisur Qytetin tonë. Për të qeverisur nuk duhen njerëz me shkollë për atë punë, duhen persona që të jenë hem injorantë, hem batakçinj.
-Tani, për të më pëlqyer, ky propozim po më pëlqen dhe mua, vetëm se nuk e di saktësisht se si bëhet kjo, qeverisja, që thoni ju.
-S’ka gjë më të lehtë, është tamam zanati yt. Do të bësh po atë punë që ke bërë.
-Po si kështu?
-A je kukurecaxhi ti apo jo?
-Po.
-A i ke thikat në brez?
-Po
-A i grin të përbrendshmet ti? A i hedh në një kazan të madh? I përzien mirë e mirë? A u hedh edhe ca beharna, erëza, sa për lezet?
-Po.
-Ja ashtu si kazani yt është edhe Qyteti ynë dhe njësoj si matarimi i kukurecit është edhe qeverisja.
Etj.
Duke lënë m’anësh Aristofanin, asgjë për t’u habitur që kukurecaxhinjtë, si së lashti si në kohët moderne, meqë Teatri i pengon për ta bërë shtetin si kukurecin e nxjerrin marazin ndaj tij në teknika nga më të mbrapshtat: për ta vënë atë nën kontroll, mundësisht edhe nën komandë. Afërmendsh që, me ndryshimin e epokave, kanë ndryshuar edhe mjetet te vendi i thikave në brez. Hashtag.al
