Djallëzia e Ramës, palaçollëku i Berishës dhe tallja me Kushtetutën

Nisma e ashtuquajtur “Bordi i Paqes” e Donald Trump ka hapur debat në shumë vende, por mënyra se si ajo po trajtohet në Shqipëri tregon më shumë për krizën e brendshme politike sesa për vetë përmbajtjen e traktatit. Ndërsa në Europë diskutimi zhvillohet mbi parime kushtetuese, sovranitet shtetëror dhe arkitekturën e sigurisë ndërkombëtare, në Tiranë gjithçka është reduktuar në servilizëm politik dhe mungesë dinjiteti institucional.

Doktrina e Trump-it, e përmbledhur në formulën “paqe përmes forcës”, bie ndesh me ADN-në politike të Europës pas Luftës së Dytë Botërore. Pikërisht për këtë arsye, shtete të rëndësishme europiane po e shohin këtë nismë me skepticizëm, duke ngritur pikëpyetje serioze mbi përputhshmërinë e saj me Kushtetutat respektive dhe me rolin e OKB-së. Në Shqipëri, përkundrazi, debati është zhveshur nga çdo standard parimor dhe është shndërruar në një garë se kush i përkulet më shpejt dhe më thellë forcës globale të radhës.

Ajo që po bën Edi Rama në këtë rast nuk është thjesht një manovër politike e zakonshme, por një veprim i qëllimshëm mbi kurrizin e Kushtetutës. Ideja që një traktat ndërkombëtar të ratifikohet me nxitim ekstrem, përmes një ligji që miratohet brenda orësh, pa debat, pa transparencë dhe pa kohë reale për leximin e tekstit nga deputetët, përbën një precedent të rrezikshëm. Kjo shkel jo vetëm frymën kushtetuese, por edhe rregullat minimale të procedurës parlamentare, përfshirë ato të miratimit të përshpejtuar.

Nxitimi i Ramës nuk duket rastësor. Synimi i tij është që Shqipëria të renditet ndër vendet e para që ratifikojnë traktatin, në mënyrë që emri i tij të lidhet simbolikisht me hyrjen në fuqi të kësaj nisme. Meqenëse traktati aktivizohet pasi ratifikohet nga të paktën tre shtete, Rama kërkon të sigurojë një rol artificial “lideri global”, pavarësisht se Shqipëria nuk ka as peshën, as ndikimin për të përcaktuar fatin e një iniciative të tillë.

Në këtë skenar, opozita dhe veçanërisht Sali Berisha shfaqet në një rol po aq të padenjë. I vetëshpallur tashmë sovranist dhe ithtar i parullës “Shqipëria e Para”, Berisha gjendet përballë një dileme që e zhvesh nga çdo koherencë politike. Nëse kërkon respektimin e Kushtetutës dhe procedurave, rrezikon të interpretohet si kundërshtar i Trump-it, figurë që ai ka investuar fort për ta shitur si aleatin e tij strategjik. Nëse hesht ose lëkundet, pranon në heshtje shkeljen kushtetuese dhe humbet çdo pretendim për opozitarizëm serioz.

Kjo përdridhje politike e Berishës, e shoqëruar me retorikë boshe dhe protesta që mezi mbledhin militantët e zakonshëm, e kthen opozitën në një karikaturë të vetvetes. Protesta e shpallur “kombëtare” kundër Ramës vjen e zbehur, e vonuar dhe e pakuptimtë, në një moment kur loja politike është konsumuar tashmë para syve të publikut.

Ndërkohë, në Europë, skepticizmi ndaj kësaj nisme vazhdon. Ka zëra që flasin për krijimin e një strukture paralele me OKB-në, një lloj organizate private nën hijen e Trump-it. Gjermania ka refuzuar, Italia – një nga vendet më miqësore ndaj Trump-it – ka konstatuar probleme serioze me Kushtetutën e saj. Në këtë panoramë, Shqipëria mbetet një aktor periferik, pa asnjë rol real në suksesin apo dështimin e kësaj ideje.

Në fund, ajo që shfaqet qartë është një spektakël i vjetër, por gjithnjë e më i padenjë: Rama që luan rolin e burrështetasit global dhe Berisha që luan sovranistin e vonuar. Të dy, secili në mënyrën e vet, po luajnë me dinjitetin publik dhe po e trajtojnë Kushtetutën si një pengesë formale. Shqiptarëve u mbetet të shohin dhe të durojnë një teatër politik që nuk i përfaqëson, nuk i respekton dhe nuk i merr seriozisht.