Monopoli pranohet, por pa ndëshkim, Biba ‘mbyll sytë’ për Allajbeun

Një vendim i marrë larg vëmendjes publike dhe i bërë publik vetëm pas disa muajsh nga Autoriteti i Konkurrencës ka hapur një debat të fortë mbi nivelin e transparencës dhe përgjegjshmërisë institucionale në vend.

Sipas dokumentacionit zyrtar, institucioni ka vendosur të mbyllë hetimin paraprak ndaj dy prej operatorëve më të mëdhenj në sektorin e shëndetësisë private në Shqipëri, Spitalit Amerikan dhe Spitalit Ndërkombëtar (Hygeia), struktura që lidhen me biznesmenin Klodian Allajbeu.

Hetimi, i nisur në prill të vitit 2025, u përfundua brenda një periudhe të shkurtër kohore, në korrik të të njëjtit vit. Megjithatë, publikimi i vendimit është shtyrë për muaj me radhë, duke ngritur pikëpyetje mbi arsyet e kësaj vonese dhe mënyrën se si trajtohen çështje me ndjeshmëri të lartë në tregun e shëndetësisë.

Në analizën e tij, vetë Komisioni i Konkurrencës pranon qartë se këto dy institucione shëndetësore kanë një pozicion dominues në tregun e shërbimeve spitalore private. Përveç pjesës së madhe të tregut që kontrollojnë, ato ofrojnë edhe shërbime të avancuara dhe jetike që mungojnë në sektorin publik, përfshirë ndërhyrje të specializuara dhe teknologji të sofistikuara diagnostikuese.

Ky realitet, sipas parimeve bazë të konkurrencës, do të duhej të kërkonte një mbikëqyrje të rreptë për të shmangur abuzimin me çmimet apo me pacientët, duke qenë se hyrja në këtë treg është jashtëzakonisht e vështirë për aktorë të rinj për shkak të kostove të larta dhe mungesës së burimeve njerëzore të kualifikuara.

Megjithatë, në përfundim, Autoriteti ka arritur në konkluzionin se nuk ekzistojnë prova për sjellje abuzive nga ana e këtyre spitaleve. Argumentimi mbështetet kryesisht në faktin se ato aplikojnë politika fleksibël çmimesh, ofrojnë lehtësira për kategori të caktuara dhe zbatojnë tarifa transparente për shërbimet e mbuluara nga shteti.

Ky interpretim ngre pikëpyetje të forta, pasi transparenca në segmentet e mbuluara nga skemat publike nuk garanton mungesën e abuzimeve në pjesën tjetër të tregut, ku qytetarët përballen drejtpërdrejt me kostot. Vetë raporti pranon se alternativat janë të kufizuara, duke i vendosur pacientët përballë një zgjedhjeje të detyruar.

Situata bëhet edhe më komplekse nga fakti se këto institucione private përfitojnë jo vetëm nga pagesat e qytetarëve, por edhe nga fondet publike përmes kontratave me skemat shtetërore të sigurimeve shëndetësore. Edhe pse të dhënat konkrete financiare nuk janë bërë plotësisht transparente, është e qartë se bëhet fjalë për flukse të konsiderueshme financiare të garantuara.

Një tjetër element i debatueshëm është justifikimi se tregu duhet parë në një kontekst rajonal, me argumentin se pacientët mund të zgjedhin trajtim jashtë vendit. Në praktikë, kjo mbetet një mundësi e kufizuar për shumicën e qytetarëve, për shkak të kostove të larta dhe vështirësive logjistike.

Në vend të një ndërhyrjeje të fortë rregullatore, vendimi përfundimtar është kufizuar në një periudhë monitorimi njëvjeçar. Një qasje e tillë është interpretuar si një zgjidhje minimale administrative, që nuk adreson në thelb shqetësimet për konkurrencën dhe mbrojtjen e konsumatorit.

Në tërësi, ky zhvillim hedh hije dyshimi mbi rolin aktiv të institucionit në garantimin e një tregu të drejtë dhe funksional, duke lënë hapur diskutimin mbi nevojën për më shumë transparencë dhe përgjegjësi në sektorë jetikë si shëndetësia.