Shkrimtari që na zgjon çdo mëngjes!

Bashkim Hoxha është shkrimtar, gazetar, dramaturg dhe skenarist shqiptar, i lindur në vitin 1954.  Jeton dhe vepron në Shqipëri, me një prani aktive edhe në skenën kulturore letrare të Kosovës dhe më gjerë. 

Karriera dhe fusha veprimi

Që nga vitet e para, Hoxha ka shpalosur gamën e tij krijuese jo vetëm në prozë, por edhe në dramë, skenarë dhe televizion.  Ai njihet edhe si prezantues i emisionit për mëngjes në televizionin shqiptar “Koha për t’u zgjuar”, që ka qenë pjesë e programit prej vitit 1997. 

Nga kritikët e letërsisë, Bashkim Hoxha cilësohet si një zë që i përket postmodernizmit, veçanërisht për ndërthurjen e teknikave teatrale dhe filmike me rrëfimin prozë. 

Stili, tematika dhe qasja krijuese

Në veprat e tij dhe veçanërisht në romanin Kronikat e mjegullës, Hoxha përqendrohet në historinë e shekullit XX, në proceset ideologjike, brishtësitë e kujtesës kolektive dhe konfliktet mes së vërtetës dhe legjendës.  Titulli vetë nënkupton praninë e “mjegullës”  një metaforë që fsheh dhe zbulon, që mbulon dhe trondit një element artistik me rol simbolik që i jep veprës hije, mister dhe sfond të dyfishtë. 

Në recensionin e saj, Behar Gjoka e sheh romanin si parodizim të historisë, ku ngjarjet kombëtare nuk trajtohen më si kronika të paprekshme, por që “lexohen nga brenda” dhe shqyrtohen me ironinë dhe tensionin që sjellë vetë arti letrar.   

Gjithashtu, lexuesit dhe kritikët vlerësojnë se Hoxha “godet me mjeshtëri, guxim dhe sfida idhujtë” për ta sjellë lexuesin në një udhëtim narrativ që ndihmon shqiptarët “të njohin më mirë vetveten.” 

Lista krijuese e Bashkim Hoxhës është e pasur: “Dimri i librave”, “Asnjëherë te martën”, “Një shaka e vogël me vdekjen”, “Duartrokëtësit”, “Gruaja e shiut”, “Hotel Ballkan”, “Ground Zero / Dëshmitari i Shkretëtirës”, etj.  Disa prej këtyre veprave janë përkthyer në anglisht — për shembull Hotel Ballkan dhe Ground Zero. 

Për romanin Kronikat e mjegullës, përkthimi dhe promovimi ndërkombëtar për shembull në rumunisht (prej studjuesit Cristian Besleaga) kanë zgjeruar horizontin e lexuesve jashtë Shqipërisë dhe Kosovës. 

Çmimet dhe mirënjohjet

Romani Kronikat e mjegullës është vlerësuar me Çmimin Kombëtar “Rexhai Surroi” si romani më i mirë i vitit 2019. (Siç theksuat vetë).

Përveç tij, Hoxha ka marrë edhe çmime dramatike si Çmimi “Aleksandër Moisiu” për dramën Unë dhe Mefistofeli (1988), dhe për Këngë dashurie me korba (1997).  Më 30 qershor 2010, Presidenti i Republikës së Shqipërisë e nderoi me titullin “Mjeshtër i Madh”. 

Obsesioni me historinë dhe kujtesën

Një nga tiparet më të forta të Hoxhës është se ai nuk e sheh historinë si një dokument të ftohtë, por si një narrativë që kërkon interpretim — si një terren ku ngjarjet dhe fjalët që kemi harruar ose mohuar mund të rizgjojnë diskutim. Kjo qasje e bën krijimtarinë e tij një udhëtim përmes labirinteve të kujtesës, identitetit dhe shpirtit kombëtar.

Përmes figurave të personazheve që përballen me traumën dhe çoroditjen ideologjike, ai shpesh sjell tensionin midis individit dhe forcave të mëdha historike — dhe tejkalon binarin e kahut politik për të kapur dimensionin njerëzor.

Si komunikon me publikun

Hoxha ka një profil publik që tejkalon letërsinë si gazetar dhe figurë mediatike  por e ruan integritetin krijues dhe konsistencën në temat që zgjedh.  Kjo e bën portretin e tij më të plotë: jo vetëm shkrimtar që zbërthen histori, por edhe intelektual që dialogon me shoqërinë.

Bashkim Hoxha është një figurë letrare që sfidon kufijtë ndërmjet së kaluarës dhe së tashmes, ndërmjet dokumentit dhe fiksionit, ndërmjet zërit personal dhe kolektiv. Kronikat e mjegullës, në përkthimin gjerman, është mundësia që ky zë të flasë më gjerë  dhe në stendën e Kosovës në Frankfurt shkëlqen si fytyra e një letërsie që reflekton historinë për ta jetuar me mend dhe zemër.