Shqipëri-Kosovë, sa larg bashkëpunimit!

Ftohja e marrëdhënieve politike ndërmjet Shqipërisë dhe Kosovës po përcillet edhe në ekonomi me tregtinë në vendnumëro dhe rënien e vizitorëve. Sipas projeksioneve,PBB-ja e Rajonit pritet të arrijë në 135.3 miliardë euro më 2024, teksa ekonomitë tona,të dyja së bashku, pritet të arrijnë një vlerë prej 33 miliardë eurosh, shumë kjo sa 24% e PBB-së së pritshme të Rajonit. Ekonomia e Serbisë zë 45% të PBB-së së 6 vendeve të Ballkanit Perëndimor. Shqipëria dhe Kosova nuk po i shfrytëzojnë potencialet për bashkëpunim, në mënyrë që të bëhen konkurruese dhe të rrisin mirëqenien e qytetarëve të tyre.

Analizë e të Dhënave dhe Fakteve mbi Shqipërinë dhe Kosovën

Potenciali i Pashfrytëzuar Ekonomik dhe Demografik

•Shqipëria dhe Kosova, dy shtete të të njëjtit komb, kanë dështuar të përdorin burimet natyrore dhe popullsinë e re për rritje ekonomike.

•Popullsia: Të dy vendet kanë pësuar rënie demografike prej 15% (Shqipëri) dhe 12% (Kosovë) nga viti 2011 deri në 2024, kryesisht për shkak të uljes së lindshmërisë dhe emigracionit masiv.

Përformanca Ekonomike në Ballkanin Perëndimor

•PBB e Shqipërisë dhe Kosovës:

•2013: 19.2 miliardë euro (23.8% e PBB-së së Rajonit).

•2024 (parashikim): 33 miliardë euro (24% e PBB-së së Rajonit).

•Serbia dominon me 45% të PBB-së së Rajonit për vitin 2024, duke arritur 62 miliardë euro.

•Ndërsa PBB-ja e Shqipërisë dhe Kosovës është rritur përkatësisht me 70% dhe 91% që nga viti 2013, struktura e ekonomisë së tyre mbetet e dobët krahasuar me rajonin.

Struktura ekonomike: Bujqësia dhe Ndërtimi

•Bujqësia:

•Shqipëria mbështetet fuqishëm te bujqësia, që zë 18% të PBB-së (2022), krahasuar me vetëm 7% në Kosovë dhe më pak se 5% në disa vende të rajonit.

•Pavarësisht peshës së saj, bujqësia nuk plotëson nevojat vendase, duke çuar në një deficit të madh tregtar.

•Ndërtimi:

•Shqipëria (11% e PBB-së) dhe Kosova (10% e PBB-së) kryesojnë rajonin për këtë sektor, por varësia nga ndërtimi nuk siguron produktivitet afatgjatë.

Industria dhe Integrimi Global

•Industria në Shqipëri përfaqëson vetëm 14% të PBB-së, kryesisht në sektorin fason (tekstile dhe këpucë), duke ofruar paga të ulëta.

•Në rajon, Serbia dhe Maqedonia e Veriut janë të integruara në zinxhirët globalë, veçanërisht në industrinë automative, duke ofruar paga më të larta dhe fitime më të mëdha.

Bashkëpunimi ekonomik Shqipëri-Kosovë

•Marrëdhëniet mes qeverive të Shqipërisë dhe Kosovës janë përkeqësuar, me bashkëpunim minimal dhe konflikte tregtare të shpeshta.

•Nga 2008 deri në 2023 janë mbajtur vetëm 15 mbledhje të përbashkëta qeveritare. Mbledhja e fundit (2023) nuk ka prodhuar rezultate konkrete.

•Projekte strategjike, si infrastruktura dhe turizmi, mbeten të pazhvilluara.

1.Politikat Ekonomike dhe Demografike: Të dy qeveritë duhet të krijojnë një model zhvillimi që rrit punësimin me vlerë të lartë dhe ndalon emigrimin.

2.Integrimi Rajonal: Përparësi duhet të kenë politikat që rrisin rolin e Shqipërisë dhe Kosovës në zinxhirët globalë të industrisë.

3.Harmonizimi Ekonomik: Grupet e ekspertëve duhet të hartojnë programe të përbashkëta për harmonizimin e taksave, arsimit dhe tregut të punës.

4.Ndryshimi i Fokusit: Diversifikimi i ekonomisë, sidomos larg varësisë nga bujqësia dhe ndërtimi, është i domosdoshëm për të siguruar rritje të qëndrueshme.

Shqipëria dhe Kosova, pavarësisht potencialit të madh demografik dhe natyror, po humbasin terren ekonomik në rajon. Mungesa e bashkëpunimit dhe politikat e dobëta mbeten pengesa kryesore për zhvillim. Ekonomia kërkon reformë të thellë dhe qasje strategjike për të maksimizuar përfitimet e integrimit rajonal dhe global.