Shqiptarët po paguajnë faturën e kripur të “drejtorshave” të Vettingut

Pas tetë vitesh ankthi, skenash dramatike përpara kamerave dhe një sistemi gjyqësor të mbetur pothuajse anemik, Vettingu në Shqipëri mbylli dyert formalisht javën e kaluar. Sistemi u spastrua nga qindra magjistratë me probleme pasurie apo integriteti — ky është suksesi i proklamuar.

Por sot, kur pluhuri ka filluar të bjerë, drita e llogaridhënies po bie mbi anën tjetër të medaljes: një faturë miliona eurosh që po lihet në derën e taksapaguesve shqiptarë.

Përtej zvarritjeve të pafundme të dosjeve nëpër gjykata për shkak të vendeve vakante, dëmi tjetër i madh vjen nga salla e Gjykatës Evropiane për të Drejtat e Njeriut (GJEDNJ) në Strasburg. Pse? Sepse mekanizmi i Vettingut shpesh funksionoi si një gijotinë pa filtra sigurie, duke shkelur të drejtat bazë të njerëzve të sistemit.

Kronika e një dështimi në Strasburg: “Gijotina” me gabime

Kur Kolegji i Posaçëm i Apelimit (KPA) merrte vendime shkarkimi, rrallëherë mendonte se dosjet do të peshoheshin sërish në peshoren e rreptë të Konventës Evropiane. Strasburgu tashmë ka filluar të rrëzojë njëra pas tjetrës “kokat” e prera të reformës, duke gjetur shkelje të rënda të Nenit 8 (respektimi i jetës private) dhe parimit të përpjesëtimit.

Këtu janë pesë nga goditjet më të mëdha që Strasburgu i dha procesit shqiptar:

Gentian Osmani (Ish-prokuror i Krimeve të Rënda): Strasburgu rrëzoi vendimin e KPA-së. Shteti u gjobit me 6,000 euro dëm moral dhe 5,000 euro shpenzime ligjore, plus rekomandimin për rihapjen e çështjes.

Ervin Metalla (Ish-gjyqtar i Apelit): Një nga faturat më të kripura direkte. Shteti shqiptar u urdhërua t’i paguajë plot 26,000 euro dëmshpërblim.

Ferdinand Elezi (Ish-prokuror): Kaloi pastër figurën dhe profesionalizmin, por u shkarkua për “gabime metodologjike” në analizën financiare. Strasburgu e quajti të padrejtë dhe urdhëroi dëmshpërblim.

Izet Kadana (Ish-kryetar i Gjykatës së Pukës): Shkarkimi i tij u cilësua “jo në përpjesëtim me qëllimet legjitime”.

Besnik Cani (Ish-gjyqtar): Arriti të rrëzojë me sukses vendimin e KPA-së në Strasburg.

Rasti-Precedent: Antoneta Sevdari

Ish-prokurorja Sevdari nuk mori thjesht para. Ajo shfrytëzoi vendimin e Strasburgut për të rihapur çështjen dhe u rikthye zyrtarisht në sistemin e drejtësisë. Një provë se makineria e Vettingut bëri gabime fatale në emër të “spastrimit të shpejtë”.

Sa na kushton “Drejtesia e Re”?

Fatura që shkon për llogari të qytetarëve shqiptarë nuk përfshin vetëm dëmshpërblimet direkte të Strasburgut. Ajo është shumë më komplekse dhe e dhimbshme.

Dëmshpërblimet direkte: Paguajmë dhjetëra mijëra euro gjoba nga vendimet e GJEDNJ.

Kostot Gjyqësore: Përfshijnë pagesat e avokatëve dhe tarifave të proceseve në Strasburg.

Pagat e Prapambetura: Shteti detyrohet të paguajë të gjitha pagat për vitet që magjistratët qëndruan jashtë sistemit padrejtësisht.
Kostoja Sociale: Qytetarët presin me vite për një gjyq pronësie apo divorci për shkak të mungesës së gjyqtarëve.
Ironia e Madhe: Gjykatësit e paprekshëm që “u ulën në kolltukët e rinj”

Ku qëndron paradoksi më i madh i të gjithë këtij procesi tetëvjeçar? Te njerëzit që i morën këto vendime të rrëzuara.
Anëtarët e Kolegjit të Posaçëm të Apelimit (KPA) gëzuan një status unik: ata vetë nuk iu nënshtruan kurrë procesit të Vettingut. Ata qëndruan imunë, mbi sistemin, duke vendosur për fatet dhe karrierat e qindra kolegëve të tyre.

Dhe loja u mbyll në mënyrën më komode të mundshme. Vetëm një javë më parë, Këshilli i Lartë Gjyqësor (KLGJ) u kujdes që “arkitektët” e këtyre vendimeve të kontestuara nga Strasburgu të mos mbeteshin pa punë. Ata u sistemuan butësisht në pozicione të reja kyçe brenda sistemit të drejtësisë.

Emra si Sokol Çomo, Natasha Mulaj, Albana Shtylla, dhe Ina Rama, të cilët për tetë vite me radhë skanuan dhe shkarkuan magjistratë, sot kanë zbritur nga “olimpi” i Vettingut për t’u bërë pjesë e po atij sistemi që deri dje kishin detyrë të reformonin.

Tashmë skena është e qartë: anëtarët e KPA-së kanë siguruar të ardhmen e tyre në zyra të reja, magjistratët e dëmtuar po fitojnë të drejtën në Evropë, ndërsa faturën financiare dhe zvarritjet e gjyqeve i mban mbi kurriz i njëjti person si gjithmonë — taksapaguesi shqiptar.