Banorët ngrenë alarmin për “masakër mjedisore”

IKMT: Po kryheshin punime përgatitore

Një zhvillim që po ngre alarmin për një ndërhyrje të rëndë në një nga zonat më të ndjeshme natyrore të Shqipërisë është regjistruar në fund të prillit në zonën e Hidrovorit, pranë lagunës së Nartës, në kufi me fshatin Zvërnec. Aktivisti mjedisor Taulant Bino ka qenë dëshmitar i drejtpërdrejtë i një aktiviteti intensiv ndërtimor në një territor të mbrojtur, ku kamionë të rëndë të ngarkuar me inerte dhe mjete të tjera të rënda po operonin në terren.

Sipas tij, një varg kamionësh dhe ekskavatorësh po punonin mes pishave, duke sheshuar sipërfaqe toke brenda peizazhit të mbrojtur Pishë Poro – Nartë. Tentativa për të dokumentuar situatën u ndërpre nga punëtorë në terren, të cilët i kërkuan të ndalonte fotografimin, duke pretenduar se kishte hyrë në një zonë të rrethuar.

Nga komunikimet informale me personelin në kantier, Bino ka arritur të kuptojë se punimet lidhen me një projekt të madh turistik, i cili përfshin ngritjen e një kampi për punëtorët. Kjo ndërhyrje ka ngritur shqetësime të mëdha për shkak se zona ku po punohet është një ekosistem i mbrojtur me rëndësi të veçantë për biodiversitetin, ku jetojnë dhe migrojnë dhjetëra specie shpendësh dhe fauna e egër.

Ajo që e bën situatën edhe më problematike është mungesa totale e transparencës. Në terren nuk ka asnjë tabelë informuese për projektin, ndërsa edhe vetë Administrata e Zonave të Mbrojtura në Vlorë rezulton të mos ketë pasur dijeni për nisjen e punimeve. Gjatë një inspektimi në fillim të majit, përfaqësuesit e kësaj administrate kërkuan dokumentacionin përkatës, por në vend të një lejeje ndërtimi, iu paraqit një shkresë nga Agjencia e Zhvillimit të Territorit.

Dokumenti në fjalë nuk përbën një leje të mirëfilltë ndërtimi, por një komunikim që konfirmon se Këshilli Kombëtar i Territorit kishte miratuar një vendim për punime përgatitore dhe rrethim, i cili ende nuk ishte firmosur dhe finalizuar sipas procedurave ligjore.

Ndërkohë, kompania “Zvërnec South Adriatic Development”, e cila qëndron pas projektit, ka përfituar dy leje zhvillimi për ndërtimin e një resorti turistik masiv gjatë vitit 2025, por këto leje nuk janë bërë ende publike. Projekti lidhet me një investim të prezantuar më herët në media ndërkombëtare dhe parashikon ndërtimin e mijëra njësive akomoduese në një zonë që ndan lagunën e Nartës nga deti Adriatik.

Pronësia e kompanisë mbetet e paqartë, pasi ajo kontrollohet nga një strukturë offshore e regjistruar në Holandë, e lidhur përmes rrjeteve të kompanive me investitorë ndërkombëtarë, përfshirë edhe emra nga Katari.

Situata në terren ka nxitur reagime të forta nga organizatat mjedisore, të cilat e cilësojnë ndërhyrjen si një shkatërrim të hapur të një pasurie natyrore. Sipas tyre, mjetet e rënda po degradojnë një zonë me vlera të jashtëzakonshme ekologjike, duke zëvendësuar vegjetacionin me zhavorr dhe rrugë të reja.

Banorët e zonës kanë shprehur gjithashtu shqetësim të madh. Ata raportojnë lëvizje të pazakonta mjetesh të rënda, të shoqëruara madje edhe nga automjete luksoze, duke krijuar dyshime për përfshirje të niveleve të larta vendimmarrëse. Disa prej tyre tregojnë se kamionët kanë shkarkuar materiale ndërtimi në rrugët që lidhin zonën bregdetare me pjesë të brendshme të territorit.

Në këtë sfond, reagimet institucionale kanë qenë kontradiktore. Përfaqësues të pushtetit vendor pretendojnë se punimet kryhen me leje, ndërsa drejtues të institucioneve të tjera deklarojnë se nuk kanë informacion të plotë ose se çështja nuk është në juridiksionin e tyre. Kjo paqartësi ka shtuar dyshimet mbi ligjshmërinë e ndërhyrjes.

Megjithatë, sipas një qëndrimi zyrtar të Inspektoratit Kombëtar të Mbrojtjes së Territorit, punimet që po kryhen janë të karakterit përgatitor dhe lidhen me rrethimin e pronës dhe hapjen e rrugëve të brendshme, në një sipërfaqe që rezulton e regjistruar si pronë private. Institucioni thekson se ekziston një vendim i miratuar për këto ndërhyrje, ndërsa procedurat për lejen përfundimtare të zhvillimit janë ende në proces.

Në terren, situata ka degraduar deri në përplasje mes aktivistëve dhe autoriteteve. Dhjetëra qytetarë dhe përfaqësues të shoqërisë civile kanë protestuar në zonë, duke kundërshtuar atë që ata e cilësojnë si një grabitje të hapur të territorit. Ata kanë hyrë në kantier, duke shkatërruar rrethimet simbolikisht, ndërsa forcat e rendit kanë qëndruar pasive.

Protestuesit paralajmërojnë se projekti i paralajmëruar si një zhvillim turistik mund të shndërrohet në një transformim masiv urban që rrezikon zhdukjen e habitatit natyror. Sipas tyre, në këtë zonë parashikohet ndërtimi i një kompleksi me kapacitete të mëdha akomoduese, që do të ndryshonte përfundimisht ekuilibrin ekologjik.

Ndërkohë, mungesa e transparencës dhe vonesat në publikimin e dokumenteve zyrtare vazhdojnë të mbeten një nga shqetësimet kryesore, duke lënë hapësirë për dyshime të forta mbi mënyrën se si po menaxhohet një nga zonat më të rëndësishme të biodiversitetit në vend.