Kemi denoncuar prej vitesh zaptimin dhe ndërtimet, por shteti nuk ka vepruar

Ngjarja e rëndë e 18 gushtit në Ksamil, ku një turist portugez u vra me thikë pas një konflikti që nisi në ambientet e kompleksit “Principotes”, ka rikthyer në vëmendje jo vetëm aktivitetin e resortit, por edhe një konflikt të vjetër pronësie për truallin mbi të cilin ai ushtron aktivitet. Sipas raportimeve të medias, viktima ishte turisti portugez Luis Miguel Varela Mendes, ndërsa personi i dyshuar për vrasjen rezultonte i lidhur me stafin e kompleksit.

Në redaksinë e Publik.al ka mbërritur një denoncim nga një prej trashëgimtarëve të familjes Çoçoli, i cili pretendon se një pjesë e territorit të përdorur nga subjekti “Principotes” është pronë private e familjes së tij dhe se prej vitesh institucionet janë vënë në dijeni për këtë çështje, pa dhënë zgjidhje.

Denoncuesi ka vënë në dispozicion edhe dokumente të adresuara më herët pranë Prokurorisë së Sarandës dhe Bashkisë Sarandë.

“Kur shteti mbyll sytë përballë paligjshmërisë, pasojat bëhen më të rënda”

Në denoncimin e mbërritur në redaksi thuhet:

“Jam një nga trashëgimtarët e tokës në zonën ku ndodhi vrasja, te ‘Principotes’ në Ksamil. Kur shteti mbyll sytë përballë krimit ekonomik dhe mungesës së rregullave, situata të tilla bëhen të mundshme.”

Denoncuesi pretendon se aktiviteti ekonomik i kompleksit është zhvilluar mbi një sipërfaqe që familja e tij e konsideron pronë të ligjshme dhe për të cilën ekziston një vendim i vjetër i kthimit dhe kompensimit të pronave.

Dokumentet e përcjella në redaksi referojnë Vendimin nr. 321, datë 09.08.1996, të Komisionit të Kthimit dhe Kompensimit të Pronave, nëpërmjet të cilit trashëgimtarëve të Selfo Çoçolit pretendohet se u është njohur një sipërfaqe prej 8,800 metrash katrorë në Ksamil.

Në shkresat e tyre, trashëgimtarët deklarojnë se prona identifikohet me nr. pasurie 2297 dhe se, sipas planit të rilevimit dhe dokumentacionit kadastral që ata disponojnë, një pjesë e konsiderueshme e kësaj sipërfaqeje është zënë nga subjekti “PRINCIPOTES” sh.p.k.

Kallëzim në Prokurorinë e Sarandës për “pushtim prone” dhe “ndërtim të paligjshëm”

Nga dokumentet e vëna në dispozicion të Publik.al rezulton se trashëgimtarët i janë drejtuar edhe Prokurorisë pranë Gjykatës së Shkallës së Parë Sarandë.

Objekti i kallëzimit të tyre është përcaktuar si:

“Shkatërrimi dhe pushtimi i pronës private të trashëgimtarëve të Selfo Çoçolit, për pasurinë e ndodhur në Ksamil me sipërfaqe 8,800 m²”, si dhe “ndërtimi i paligjshëm mbi pasurinë me nr. 2297”.

Në dokument përmenden si bazë ligjore nenet 150, 199/a dhe 200 të Kodit Penal, krahas Kushtetutës dhe Konventës Evropiane për të Drejtat e Njeriut.

Trashëgimtarët i kërkonin Prokurorisë:

“Pranimin e kallëzimit si të mbështetur në fakte dhe prova dhe fillimin e ndjekjes penale ndaj personave përgjegjës për shkatërrimin, pushtimin pa të drejtë të pronës private, si dhe për ndërtimin e paligjshëm të kryer mbi këtë pronë.”

Këto janë pretendime të kallëzuesve dhe ekzistenca e kallëzimit, në vetvete, nuk provon përgjegjësi penale të subjektit apo personave të kallëzuar.

Trashëgimtarët: “Institucionet e nxjerrin pronën të lirë, në terren është e zaptuar”

Një tjetër element i denoncimit lidhet me mospërputhjen që familjarët pretendojnë se ekziston ndërmjet dokumentacionit shtetëror dhe situatës faktike në terren.

Në shkresën drejtuar institucioneve ata deklarojnë se:

“në të gjitha dokumentet të cilat janë vënë në dispozicion nga institucionet shtetërore këto prona rezultojnë të lira”, ndërkohë që nga verifikimi i tyre në terren pretendohet se “një pjesë e konsiderueshme e kësaj sipërfaqeje është zaptuar në mënyrë të padrejtë nga subjekti ‘PRINCIPOTES’ sh.p.k.”

Në të njëjtën shkresë thuhet se subjekti ushtron aktivitet në fushën e bar-kafesë, restorantit, hotelerisë, mirëmbajtjes së plazhit, klubit dhe parkingut.

Trashëgimtarët pretendojnë gjithashtu se mbi truall është ngritur një ndërtesë dhe janë kryer gërmime për krijimin e sipërfaqeve të tjera funksionale.

Kërkesë Bashkisë Sarandë: “Mbi çfarë lejeje operon Principotes?”

Familjarët i janë drejtuar edhe Bashkisë Sarandë me kërkesë informacioni specifikisht për lejet mbi bazën e të cilave “Principotes” ushtron aktivitet.

Në dokumentin e dërguar Bashkisë thuhet se trashëgimtarët kërkojnë të dinë:

“Mbi çfarë lejeje operon ky subjekt në pronën tonë të regjistruar në QKB dhe si ka mundësi që nga ana e organeve shtetërore nuk kryhet asnjë verifikim dokumentacioni?”

Sipas materialeve të përcjella në redaksi, kërkesës i janë bashkëngjitur vendimi i vitit 1996 për kthimin dhe kompensimin e pronës, dokumentacion hipotekor, plan rilevimi i datës 10.06.2014, ortofoto e Ksamilit, fotografi të sipërfaqes së pretenduar si të zaptuar dhe ekstrakti i shoqërisë “Principotes”.

Resort me aktivitet milionash, pronësia dhe lejet kërkojnë transparencë

Denoncuesi ngre gjithashtu pikëpyetje mbi strukturën e pronësisë së kompanisë dhe mënyrën e zhvillimit të aktivitetit ekonomik.

Edhe raportimet e publikuara pas vrasjes së turistit tregojnë se kompania figuron formalisht në pronësi të një gruaje mbi 70 vjeç, ndërsa administrimi dhe kontrolli faktik i aktivitetit janë bërë objekt i raportimeve të tjera mediatike. (Top Channel⁠)

Kjo, në vetvete, nuk përbën shkelje ligjore. Por, në kushtet kur ndaj pronës mbi të cilën zhvillohet aktiviteti ekzistojnë pretendime të dokumentuara dhe kallëzime të mëparshme, institucionet duhet të bëjnë transparente të paktën disa çështje themelore:

• kujt i përket juridikisht trualli mbi të cilin janë ngritur objektet e “Principotes”;
• çfarë titulli pronësie ose kontrate përdor subjekti;
• cilat janë lejet e ndërtimit dhe të zhvillimit të objektit;
• mbi çfarë baze është dhënë e drejta për shfrytëzimin e plazhit;
• nëse objektet dhe aktivitetet janë inspektuar nga Bashkia Sarandë, IKMT, ASHK dhe administrata tatimore;
• çfarë ka ndodhur me kallëzimet dhe kërkesat e depozituara prej trashëgimtarëve.

Akuza të tjera të rënda kërkojnë hetim, jo heshtje

Denoncuesi ngre edhe pretendime të rënda për mënyrën e punësimit dhe aktivitetin e disa personave që kanë punuar në kompleks, duke pretenduar lidhje të tyre me botën e krimit dhe shpërndarjen e lëndëve narkotike.

Publik.al nuk i paraqet këto pretendime si fakte të provuara, pasi dokumentet e publikuara deri tani nuk mjaftojnë për të konfirmuar akuza individuale për trafik apo shpërndarje droge. Ato janë pretendime që, nëse janë depozituar edhe pranë organeve ligjzbatuese, duhet të verifikohen nga Policia dhe Prokuroria.

Por ngjarja e 18 gushtit e bën edhe më të domosdoshëm kontrollin e mënyrës se si funksiononte siguria dhe personeli i kompleksit.

Policia, sipas të dhënave të raportuara pas ngjarjes, ka shoqëruar dhjetëra persona dhe ka arrestuar disa prej tyre, ndërsa hetimet kanë përfshirë edhe punonjës të institucioneve shtetërore. (Panorama⁠)

Pyetja që mbetet: Kush e lejoi?

Çështja nuk kufizohet më vetëm te një konflikt civil pronësie.

Nëse dokumentet e trashëgimtarëve rezultojnë autentike dhe pretendimet e tyre mbi kufijtë e pronës konfirmohen nga ASHK-ja dhe organet kompetente, atëherë duhet të sqarohet se si një aktivitet turistik i këtyre përmasave është zhvilluar për vite në një territor mbi të cilin ekziston një konflikt i tillë pronësie.

Duhet të përcaktohet gjithashtu se çfarë kanë bërë Prokuroria e Sarandës, Bashkia Sarandë, ASHK-ja, IKMT-ja dhe strukturat tatimore pasi janë vënë në dijeni.

Vrasja e turistit portugez është objekt i një hetimi penal më vete dhe përgjegjësia për të duhet të përcaktohet vetëm nga organet e drejtësisë. Por dokumentet që tashmë dalin në dritë ngrenë një problem tjetër: a është toleruar për vite një situatë e dyshimtë pronësore dhe ndërtimore në një prej zonave më të kushtueshme turistike të Shqipërisë?

Trashëgimtarët thonë se kanë trokitur prej kohësh në dyert e institucioneve.

Tani institucionet duhet të tregojnë me dokumente se çfarë kanë bërë.