Zjarret në Shqipëri, UNECE kërkon ndryshim të qasjes: Parandalimi duhet të jetë në qendër

Zjarret në pyje po shndërrohen në një rrezik gjithnjë e më serioz në Evropë, ndërsa Shqipëria është përballur edhe këtë verë me një numër të konsiderueshëm vatrash. Temperaturat e larta, thatësirat dhe ndryshimet në regjimin e reshjeve po krijojnë kushte që favorizojnë përhapjen e shpejtë të flakëve.

Në një publikim të ri të Komisionit Ekonomik të Kombeve të Bashkuara për Evropën (UNECE), theksi vihet te nevoja për një ndryshim të mënyrës se si menaxhohen zjarret: nga një model që fokusohet kryesisht te ndërhyrja pasi flakët kanë nisur, drejt një qasjeje që vendos në plan të parë parandalimin, monitorimin, gatishmërinë dhe përgatitjen.

Sipas UNECE-s, zjarret në rajon po bëhen më të shpeshta, më intensive dhe më të kushtueshme. Pasojat nuk kufizohen vetëm te sipërfaqet pyjore të djegura, por prekin biodiversitetin, cilësinë e ajrit, infrastrukturën, ekonominë dhe komunitetet që jetojnë pranë zonave të rrezikuara.

Shqipëria, përballë një sezoni të vështirë

Të dhënat e Agjencisë Kombëtare të Mbrojtjes Civile tregojnë se gjatë korrikut në Shqipëri u evidentuan 21 vatra zjarri, të cilat prekën një sipërfaqe prej rreth 476 hektarësh. Vetëm në qarkun e Vlorës u regjistruan tetë vatra, me 306 hektarë sipërfaqe të prekur.

Situata vijoi edhe gjatë gushtit. Më 13 gusht u raportuan 31 vatra zjarri në të gjithë vendin, 14 prej të cilave vijonin të ishin aktive në orët e mbrëmjes. Edhe ditët e fundit autoritetet kanë raportuar dhjetëra vatra, me disa prej tyre që kanë kërkuar ndërhyrje të forcave operacionale.

Por UNECE vlerëson se numri i vatrave nuk është i vetmi tregues i rrezikut. Përmasat që merr një zjarr varen nga ndërthurja e temperaturave, thatësirës, erës, terrenit, bimësisë, përdorimit të tokës dhe aktivitetit njerëzor.

Shumica e zjarreve lidhen me aktivitetin njerëzor

Një prej gjetjeve të rëndësishme të dokumentit është se rreth nëntë në dhjetë zjarre lidhen me aktivitetin njerëzor. Shkaqet mund të jenë të qëllimshme, por edhe aksidentale apo pasojë e pakujdesisë.

Për këtë arsye, parandalimi konsiderohet një prej mjeteve kryesore për reduktimin e rrezikut. Ndërgjegjësimi i publikut, kufizimet e aktiviteteve në periudhat me rrezik ekstrem dhe kontrolli i zonave pyjore mund të ndikojnë në uljen e numrit të vatrave që krijohen.

Në të njëjtën kohë, ndryshimet klimatike po i bëjnë më të vështira kushtet në të cilat përhapen zjarret. Temperaturat më të larta ulin lagështinë e bimësisë, ndërsa periudhat e zgjatura pa reshje krijojnë më shumë material të thatë që mund të shërbejë si lëndë djegëse. Erërat e forta e shtojnë më tej rrezikun e përhapjes së flakëve.

Nga shuarja te parandalimi

Mesazhi i UNECE-s është se menaxhimi i zjarreve nuk duhet të nisë në momentin kur shfaqet flaka. Përgatitja duhet të fillojë shumë më herët, përmes identifikimit të zonave me rrezik, monitorimit, menaxhimit të territorit dhe forcimit të kapaciteteve për ndërhyrje.

Në këtë drejtim, edhe institucionet shqiptare kanë paralajmëruar masa të reja. Policia e Shtetit ka njoftuar krijimin e një strukture të posaçme për hetimin e krimeve mjedisore, me fokus edhe te identifikimi i autorëve të zjarreve të qëllimshme.

Ndërkohë, qeveria ka deklaruar se do të forcojë kapacitetet ajrore për përballimin e zjarreve, përfshirë shtimin e mjeteve zjarrfikëse ajrore.

Në një kohë kur temperaturat ekstreme dhe periudhat e thatësirës pritet të shtojnë presionin mbi zonat pyjore, raporti i UNECE-s e zhvendos vëmendjen te një pikë thelbësore: zjarret nuk duhen menaxhuar vetëm kur shpërthejnë, por duhet të parandalohen dhe përgatitja duhet të nisë shumë përpara tyre.