Leksioni nga Kosova dhe kontrasti me rrugët që shemben në Shqipëri

Paralelizmi që bën Abdulla Diku merr më shumë peshë kur krahasohet me realitetin e disa akseve rrugore në Shqipëri, ku vitet e fundit janë regjistruar rrëshqitje masive dherash, çarje të trupit të rrugës dhe shembje segmentesh të sapondërtuara ose të rikonstruktuara.

Ndërsa në R6 u zgjodh zgjidhja e viadukteve – pra ngritja e autostradës mbi kolona për të shmangur ndërhyrjen brutale në shpatet e paqëndrueshme – në disa akse shqiptare është ndjekur modeli klasik i prerjes së malit dhe mbështetjes me mure pritëse, që në shumë raste nuk kanë përballuar ngarkesat gjeologjike dhe reshjet intensive.

Problemi: ndërhyrje agresive në terren

Në zona malore të Shqipërisë, rrugët shpesh janë hapur duke prerë masive shkëmbore dhe duke ngarkuar shpate të brishta, pa zgjidhje të qëndrueshme afatgjata për drenazhimin e ujërave apo stabilizimin e tokës. Si pasojë:

• Aktivizohen rrëshqitje dherash pas reshjeve.

• Bllokohen akse kombëtare për ditë të tëra.

• Rriten kostot e mirëmbajtjes dhe ndërhyrjeve emergjente.

• Rrezikohet siguria e përdoruesve të rrugës.

Në kontrast, modeli i aplikuar në luginën e Kaçanikut shmangu pikërisht këtë logjikë. Në vend që të “luftohej” mali, infrastruktura u projektua për t’u përshtatur me të.

Siguria rrugore dhe kostoja reale

Diku thekson se ndërtimi mbi viadukte mund të duket më i kushtueshëm në fazën fillestare, por ul ndjeshëm:

• Rrezikun e dëmtimeve strukturore.

• Nevojën për riparime të shpeshta.

• Kostot afatgjata të mirëmbajtjes.

• Ndikimin negativ mjedisor.

Në Shqipëri, disa segmente janë dëmtuar vetëm pak vite pas përfundimit, duke ngritur pikëpyetje mbi projektimin gjeoteknik, kontrollin e punimeve dhe standardet e zbatimit.

Çështje modeli, jo vetëm buxheti

Paralelizmi nuk është thjesht teknik, por filozofik:
Në një rast, inxhinieria kërkon zgjidhje që bashkëjetojnë me natyrën.
Në rastin tjetër, natyra “kundërpërgjigjet” ndaj ndërhyrjeve të nxituara.

Sipas këtij këndvështrimi, rrugët që shemben nuk janë vetëm pasojë e motit apo terrenit të vështirë, por e zgjedhjeve projektuale dhe standardeve të zbatuara. Shembulli i Autostradës “Arbën Xhaferi” tregon se edhe në terren ekstrem, është e mundur të ndërtohet infrastrukturë e sigurt, funksionale dhe me jetëgjatësi të lartë – nëse prioritet është cilësia dhe jo vetëm përfundimi i shpejtë i projektit.

Shkrimi i plotë: