Dy “non-gratat” e gazetarisë shqiptare dhe heshtja e turpshme e shtetit shqiptar

Publik Media

Prej më shumë se një dekade, Marin Mema figuron i shpallur non-grata nga Greqia. Para pak ditësh, lista e “të padëshiruarve” u zgjerua me një tjetër emër të madh të gazetarisë investigative: Artan Hoxha. Dy gazetarë, dy zëra që kanë pasur kurajon të thonë të vërteta të pakëndshme për politikën dhe historinë ballkanike, sot trajtohen sikur janë kërcënim për sigurinë e shtetit fqinj. E vetmja “armë” e tyre? Një stilolaps dhe e drejta themelore për të raportuar.

Nëse rasti i Marin Memës është tanimë shembulli më absurd i izolimit të fjalës së lirë në rajon, ai i Artan Hoxhës e bën edhe më të qartë natyrën e këtij fenomeni: nuk është rastësi, është politikë shtetërore e Greqisë për të ndëshkuar zërat që prekin tema të ndjeshme Çamërinë, kufijtë, krimin e organizuar apo trajtimin e minoriteteve.

Një dënim 14-vjeçar pa të drejtë ankese

Marin Mema hyn së shpejti në vitin e 14-të të ndalimit të tij. Ai rrëfen se nuk ka asnjë mundësi reale për t’i çuar dokumentet në gjykatat greke, sepse nuk lejohet të kalojë shkallët e nevojshme për ta apeluar vendimin në Strasburg. Me pak fjalë: ndalim pa gjykim, ndalim pa apel, ndalim pa të drejtë vetëmbrojtjeje.

Ky është një mekanizëm që nuk ekziston as në vendet me demokraci të brishtë, e jo më në një shtet anëtar të BE-së.

Artan Hoxha, rasti i radhës i një liste që nuk mbaron

Artan Hoxha u ndalua së fundmi ndërsa kalonte kufirin drejt Greqisë. Arsyeja? E njëjta qëndresë editoriale që e shoqëron prej vitesh: raportimet për grupet kriminale dhe lidhjet e tyre ndërkufitare. Në vend që një shtet të çmojë rolin e gazetarit, zgjodhi ta shpallë të padëshiruar.

Të dy gazetarët janë shembuj të prekshëm se si një shtet mund t’i shpallë luftë fjalës së lirë duke ndaluar ata që e ushtrojnë atë.

Kur thua “Rroftë Çamëria”, je non-grata

Mema tregon histori që duken qesharake, por janë të frikshme në thelb:
– aktivistë të shpallur non-grata sepse thanë publikisht “Rroftë Çamëria”;
– qytetarë të ndaluar në kufi vetëm pse kishin bërë një foto në trojet e tyre të prejardhjes;
– njerëz të tërhequr zvarrë në komisariat, të pyetur nëse “i ka çuar Marin Mema”.

Madje edhe shqiptarë që jetojnë në vende të tjera të Europës (si Suedia) janë ndaluar thjesht nga dyshimi politik.

Ky nuk është më rast i izoluar është politikë sistemike e shënjestrimit të identitetit shqiptar.

Heshtja skandaloze e qeverive shqiptare

Dhe këtu vendi ynë jep provën e dytë të dështimit:
Asnjë qeveri shqiptare, në 14 vite, nuk ka kërkuar zyrtarisht heqjen e këtij absurdi diplomatik.
Asnjë notë proteste.
Asnjë kërkesë zyrtare.
Asnjë seancë parlamentare.
Asnjë deklaratë e fortë publike.
Asnjë reagim nga ministria e Jashtme, që teorikisht duhet të mbrojë qytetarët shqiptarë kudo që janë.

Nëse dy gazetarët më të njohur të vendit trajtohen si kriminelë nga një shtet fqinj dhe Shqipëria hesht, çfarë mund të presin qytetarët e zakonshëm?

Ky është një dështim i pastër i diplomacisë, një çarje e rëndë e dinjitetit shtetëror dhe një mesazh i frikshëm: nëse preket ndjeshmëria e Greqisë, Shqipëria bie në gjunjë.

Stilolapsi si armë: dhe arma që disa duan ta çarmatosin

“Unë nuk kisha kallashnikov, kisha stilolapsin”, thotë Mema.
Por pikërisht ky stilolaps  arma e vetme e gazetarit është bërë objekt shënjestrimi. Jo pse përbën rrezik, por sepse përbën të vërtetën. Dhe e vërteta, për disa, është shumë më e rrezikshme se çdo armë.

Në rastin Mema dhe Hoxha, shteti grek po ndëshkon të vërtetën; shteti shqiptar, në anën tjetër, po ndëshkon heshtjen.

Nuk është problem i Memës dhe Hoxhës. Është problem i Shqipërisë.

Ky nuk është më problem individual i dy gazetarëve. Nuk është as konflikt mes një gazetari dhe një shteti.
Kjo është prova e hidhur se kur fjala e lirë ndëshkohet jashtë vendit, dhe shteti yt hesht, atëherë je realisht i pambrojtur.

Sot është Mema dhe Hoxha.
Nesër mund të jetë çdo gazetar tjetër.
Dhe pasnesër  çdo qytetar që ka guximin të thotë një të vërtetë.

Shqipëria duhet të zgjedhë nëse do të mbrojë fjalën e lirë dhe qytetarët e saj, apo do të vazhdojë të bëjë sehir, ndërsa fqinjët ndëshkojnë ata që s’e përkulën dot.