Amarildo Stoica

Në vitin 2002, Shqipëria, së bashku me Turqinë, kryesonte Europën për popullsinë e re në moshë. Sot, pas dy dekadash, profili demografik i vendit ka ndryshuar rënjësisht, duke krijuar sfida të reja shoqërore dhe ekonomike.

Një rritje e shpejtë e raportit të varësisë

Sipas Eurostat, raporti i varësisë së moshuarve (popullsia mbi 65 vjeç ndaj forcës së punës) në Shqipëri ishte 30.4% sipas Censit 2023. Ky tregues ka pësuar rritje të shpejtë, nga 12.3% në vitin 2002 dhe 16.4% në vitin 2011, duke shënuar një rritje të ndjeshme. Krahasuar me Bashkimin Europian, ku raporti mesatar ishte 33.9% në vitin 2024, rritja në Shqipëri është shqetësuese.

Efektet e plakjes së popullsisë

Rritja e varësisë së të moshuarve sjell sfida serioze. Kjo tendencë krijon presion mbi sistemin e pensioneve dhe shëndetësinë, pasi më pak punonjës duhet të mbështesin një numër gjithnjë e më të madh pensionistësh. Gjithashtu, mund të ndikojë negativisht në rritjen ekonomike, për shkak të uljes së forcës punëtore dhe konsumit.

Zgjidhje të mundshme

Vendet e tjera kanë zbatuar strategji të ndryshme për të përballuar plakjen demografike, si:

Shtyrja e moshës së pensionit: Rritja e moshës së daljes në pension për të përballuar numrin e lartë të pensionistëve.
Punësimi i të moshuarve: Inkurajimi i punësimit të individëve mbi 65 vjeç për të mbajtur më shumë persona aktivë në tregun e punës.
Nxitja e lindshmërisë: Politika sociale dhe ekonomike që ndihmojnë rritjen e numrit të lindjeve.
Tërheqja e emigrantëve: Plotësimi i boshllëkut në fuqinë punëtore përmes emigracionit të kontrolluar.

Bashkitë më të prekura

Të dhënat e Censit 2023 tregojnë se në 19 bashki të vendit, varësia e të moshuarve është mbi 40-64%. Bashkitë e Himarës, Pustecit, Finiqit dhe Dropullit kanë varësinë më të lartë, ku mbi 60% e popullsisë është mbi 65 vjeç.

Tendencat e plakjes së popullsisë në Shqipëri nuk mund të anashkalohen. Qeveria, shoqëria dhe bizneset duhet të bashkëpunojnë për të gjetur zgjidhje të qëndrueshme. Nëse nuk merren masa efektive, një raport i lartë i varësisë së të moshuarve mund të rrezikojë qëndrueshmërinë financiare dhe shoqërore të vendit.