Nacionalizmi sipas Kadaresë….

Përditësuar më 17 September 2017, 22:41

Ergys Mertiri

Pertej vleresimit per Kadarene si shkrimtar, me surprizon padituria e tij e thelle ne fushen e studimeve mbi nacionalizmin, megjithese pjesen me te madhe te eseistikes se tij te vone e ka ne kete fushe.

Ne intervisten e fundit, ai kritikoi, studiuesit dhe intelektualet e rinj, te cilet argumentojne se kombi ka lindur ne keta 200 vitet e fundit. Sipas Kadarese kjo eshte kategorikisht e gabuar, pasi, sipas tij, ka ekzistuar gjithmone “arkeo-koncepti i kombit” i cili eshte transformuar ne menyra te ndryshme pergjate kohes dhe se gjithashtu ka ekzistuar nje forme e patriotizmit dhe e kombit, te shenjuar nga fjala atdhe.
Se cfare kupton Kadareja me termin arkeo-koncept, kjo eshte dicka qe, si gjithmone ne shkrimet e tij politiko-kulturore mbetet e mjegullt, por shpikje te tilla termash, tregojne mbi te gjitha se ai nuk e njeh fushen per te cilen flet.
Nga menyra sesi ai mundohet ta trajtoje ceshtjen, kuptohet se ka njefare ndikimi nga tezat primordialiste mbi kombin, te cilat ne fakt nuk jane fort autoritative perballe teorive te tjera. Por edhe keto ai nuk i njeh.
Fillimisht Kadareja nuk ben dot dallimin midis atdheut dhe kombit, apo “arkeo-konceptit” me vete konceptin e kombit. Ne fakt, pergjithesisht ajo qe ka ekzistuar perpara kombit, si formacion kulturor, e qe njihet si pararendese e tij, eshte etnia, e cila natyrisht, edhe ajo, ka dallim nga kombi. E sigurte eshte se nacionalizmi si ideologji dhe ideja e kombit, si themel i organizimit politik, jane produkte te shek. 18-19 dhe se pretendimi se keto kane ekzistuar gjithmone, eshte thjesht qesharak per cdo studiues te kesaj fushe. Nese flasim per prirje te natyrshme te identifikimit te individit me vendlindjen, apo vendin ku jeton, kjo eshte dicka tjeter e nuk ka te beje aspak me kombin dhe nacionalizmin, sic i njohim dhe kuptojme sot.
Sidoqofte, Kadareja duket se nuk ia ka aspak haberin tezave te autoreve me kryesore mbi keto ceshtje si Hobsbawm, Anderson, Gellner apo Smith. Kadareja iu referohet pikepamjeve te vjeteruara, te varfera, edhe ato te pastudiuara thuajse fare, te ofruara keto ne menyre te ideologjizuar mitike, romantike e megalomane.