Gazetarja e njohur e kulturës, Elsa Demo, ka ndarë detaje tronditëse mbi hetimet ndaj kryebashkiakut të Tiranës, Erion Veliaj, dhe bashkëshortes së tij, Ajola Xoxa. E ftuar në MCN TV, ajo ka zbardhur një skemë të gjerë financiare që tregon sesi artistët dhe projektet kulturore janë përdorur për të shpërndarë fonde publike pa transparencë dhe pa meritokraci.

Sipas Demës, projektet kulturore financoheshin pa garë, ndërsa artistët përfitonin fonde të majme, jo për vlerën e tyre artistike, por për lidhjet e tyre me pushtetin. “Artistët bliheshin nga kryebashkiaku me projekte të shtrenjta të paguara nga taksat e shqiptarëve,” deklaroi ajo, duke theksuar se ky fenomen nuk ishte vetëm një akt korrupsioni nga lart-poshtë, por një proces ku edhe vetë artistët kishin dëshirë për t’u korruptuar.

Shembujt konkretë: Si u favorizuan artistët?

Gazetarja përmendi rastin e Driant Zenelit, drejtor ekzekutiv i Qendrës Harabel, një nga qendrat më të rëndësishme të artit në Shqipëri. Sipas saj, Zeneli ka përfaqësuar Shqipërinë në Bienalen e Venecias pa garë, ndërsa qendra që ai drejton është bërë një nga pikat kyçe të shpërndarjes së fondeve publike për artin. “Ajola Xoxa e gjeti gati folenë e korrupsionit te ky person,” tha Demo, duke vënë në dukje se nuk është Xoxa ajo që ka korruptuar të gjithë, por artistët vetë kanë qenë të gatshëm për këtë model klientelist.

Një tjetër shembull i dhënë ishte ai i Ergys Krisikos, artist dhe pedagog, i cili sipas dokumenteve të gjykatës ka përfituar 63 milionë lekë të vjetra për një vepër arti, duke e bërë rastin e tij një nga më flagrantët.

Shifra alarmante: 12 miliardë lekë të vjetra për artin dhe sportin

Demo kujtoi një raport të SPAK të publikuar në 2021, i cili tregonte se nga viti 2016 deri në 2020, Veliaj kishte shpërndarë 12 miliardë lekë të vjetra për sektorin e kulturës dhe sportit. Këto fonde nuk ishin përdorur për të mbështetur artin cilësor, por për koncerte dhe aktivitete masive, duke favorizuar një grup të caktuar artistësh dhe duke lënë në harresë kulturën e vërtetë.

“Lista është e mbushur me persona të spektrit të koncerteve dhe aktiviteteve masive, jo të kulturës cilësore,” u shpreh gazetarja, duke nënvizuar se modeli i menaxhimit të kulturës nga Bashkia e Tiranës ka degraduar në një banalitet artistik, ku pesë shfaqje në vit konsiderohen sukses, ndërkohë që realiteti tregon një tjetër histori.

Si po ndikon kjo në artin dhe kulturën shqiptare?

Deklaratat e Elsa Demës kanë nxjerrë në pah një problem shumë më të madh sesa një çështje e izoluar korrupsioni. Kjo situatë ka krijuar një mjedis ku talenti dhe meritat artistike nuk janë më faktorët kryesorë për të arritur sukses, por lidhjet me pushtetin dhe përfitimet financiare pa konkurrencë të ndershme.

Hetimet mbi këtë çështje pritet të thellohen, ndërsa opinioni publik dhe komuniteti artistik po ndjekin me vëmendje se çfarë do të ndodhë me këtë skemë të denoncuar nga gazetarja. A do të ndryshojë diçka në mënyrën se si menaxhohen fondet publike për kulturën, apo ky model do të vazhdojë të thellohet? Kjo mbetet për t’u parë.