Fëmijët e lindur sot në Shqipëri pritet të arrijnë vetëm 63% të potencialit të tyre ekonomik

Shqipëria po përballet me sfida serioze në zhvillimin e kapitalit njerëzor dhe garantimin e të drejtave të fëmijëve. Sipas projekt-dokumentit të “Agjendës Kombëtare për të Drejtat e Fëmijëve 2027–2030”, i cili është hedhur për konsultim publik nga Ministria e Shëndetësisë dhe Mbrojtjes Sociale, një fëmijë i lindur sot në Shqipëri pritet të arrijë vetëm 63% të potencialit të tij produktiv kur të rritet.

Ky tregues alarmant e rëndit Shqipërinë nën mesataren rajonale prej 69%, duke dëshmuar qartë mungesën ose prapambetjen e investimeve në tri shtylla kryesore: zhvillimin e hershëm të fëmijës, arsimin cilësor dhe mbrojtjen sociale.

Demografia dhe pabarazia po godasin të ardhmen

Dokumenti zyrtar nxjerr në pah se rënia e kapitalit njerëzor është e lidhur ngushtë me krizën demografike që po kalon vendi. Të dhënat më të fundit të Censusit 2023 konfirmojnë një tkurrje të ndjeshme të popullsisë, të nxitur nga emigracioni i lartë dhe rënia e lindshmërisë.

Këto zhvillime kanë thelluar pabarazinë territoriale. Sot, fëmijët në Shqipëri nuk kanë të njëjtat mundësi; ekziston një hendek i madh midis zonave urbane dhe atyre rurale sa i përket aksesit në shërbimet bazë:

 Në Arsim: Cilësia e mësimdhënies dhe infrastrukturës ndryshon kryekëput mes qyteteve kryesore dhe fshatrave.

 Në Shëndetësi dhe Mirëqenie: Shërbimet e specializuara mbeten të përqendruara, duke lënë pas dore fëmijët në zonat periferike.

“Pavarësisht përmirësimeve në kuadrin ligjor, mbeten sfida serioze në garantimin e aksesit të barabartë në shërbime cilësore dhe forcimin e mekanizmave të mbrojtjes së fëmijëve.”

<cite>— Agjenda Kombëtare për të Drejtat e Fëmijëve 2027–2030</cite>

Kusht për integrimin në BE

Zhvillimi i kapitalit njerëzor nuk është më thjesht një çështje e brendshme sociale, por edhe një kusht penalizues për rrugëtimin europian të vendit. Raportet e progresit të Bashkimit Europian dhe rekomandimet e Kombeve të Bashkuara (OKB) kanë ritheksuar se pa reforma të thella në arsim, pa rritjen e kompetencave digjitale te të rinjtë dhe pa një koordinim më të mirë institucional, Shqipëria rrezikon të mbetet pas në proceset integruese.

Agjenda e re 2027-2030 synon të shërbejë si një udhërrëfyes për të përmbysur këto trende negative, duke kërkuar që fëmijët dhe kapitali njerëzor të kthehen në prioritetin kombëtar numër një.